پنج شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۸ ۱۱:۲۵

اخبار

پنج بیماری شایع در اطفال

بیماریهای شایع در کودکان
پنج نوع بیماری شایع در کودکان و راهکار شروع ابتدایی درمان
تشنج ناشی از تب در کودکان (seizures Febrile (و مراقبتهای پرستاری
تشنج ناشی از تب(seizures Febrile:(
تعریف: بروز حملات تشنجی حین تب، تشنج ناشی از تب نامیده می شود. تشنج ناشی از تب بیماری شـایع کودکـان در
سنین 5 ماهگی تا 5 سالگی می باشد هر چند ممکن است این تشنج ها زودتر از سه سالگی و یا بعـد از 7 سـالگی نیـز
مشاهده گردند. بنابراین لازم است حتماً سایر علل تشنج با معاینه و بررسی آزمایشگاهی توسط پزشک رد شود. افزایش
درجه حرارت بدن بیش از 102درجه فارنهایت تا 104 درجه فارنهایت(40-5/38 درجه سانتی گراد) می تواند عامل مستعد
کننده برای ایجاد تخلیه های زود رس الکترونیکی باشد.
 
نکته: این نوع حمله تشنجی از الگوی تونیک-کلونیک تبعیت می کند.
نکته: 90%از موارد تشنج ناشی از تب، متعاقب اوتیت میانی، فارنژیت و آدنیت ( التهاب آدنوئید ها) روی می دهد.
 
علل ابتلا به تشنج ناشی از تب
*عفونتهای دستگاه ادراری
*عفونت دستگاه عصبی مرکزی
*عفونتهای تنفسی فوقانی
* سایر علل و علل ناشناخته
چه زمانی این بیماری بروز می نماید؟
این بیماری در جریان افزایش ناگهانی درجه حرارت بدن چه به علت بیماریهای عفونی و چه غیر عفونی بروز می نمایـد .
در بعضی از بیماریهای بثوری که درجه حرارت بدن بطور ناگهانی و درعرض 2-1 ساعت بالا می رود بیشـتر دیـده مـی 
شود. بنابراین تشنج معمولاً در زمان بالا رفتن درجه حرارت ایجاد می شود و میزان درجه حرارت بدن و مدت بالا ماندن
آن تأثیر چندانی در بروز این بیماری ندارد. بنابراین بهترین زمان مداخله برای پیشگیری از این بیماری در آغـاز تـب و
حداکثر در 48-24 ساعت اول بروز تب می باشد.
شیوع بیماری چه میزان است؟
این بیماری یکی از شایعترین بیماریهای کودکان می باشد و حدود 3 %کودکان در سنین یاد شده به این بیماری مبتلا
می شوند.
 
علائم:
-کاهش سطح هوشیاری
- مات شدن به یک نقطه
- تب و لزر شدید
- توهم
-کاهش تحمل کودک
- جیغ زدن بدون دلیل
- تهوع و استفراغ شدید
- عدم داشتن کنترل ادرار و مدفوع
- حرکت کردن غیر ارادی بازو و دست و پای کودک
چه عواملی احتمال بروز بیماری را بیشتر می نماید؟
 سرعت افزایش تب
 سابقه مثبت بیماری در بیمار، برادر و خواهر بیمار و یا والدین کودک
آیا در صورت یکبار ابتلاء کودک به این بیماری احتمال تکرار آن وجود دارد؟
در صورت ابتلا یک نوبت کودک به تشنج ناشی از تب احتمال تکرار آن در 50-30 %موارد وجو دارد. ولی باید به خاطر
داشت که بعد از سنین 9 سالگی هیچ گاه تشنج ناشی از تب اتفاق نخواهد افتاد.
تشخیص:
1(آزمایش خون و مایع نخاعی
2 (MRI از مغز
پاشویه:
اگر دمای بدن کودک به بالاتر از 5/38 درجه برسد باید او را پاشویه کرد؛ برای انجام پاشویه به آب ساده ولرم در حد
38-37 درجه و بدون هیچگونه ماده افزودنی دیگر و همچنین یک تکه اسنفنج ویا پارچه تمیز نیاز می باشد. اسفنج
ویا پارچه با آب مرطوب شده و برروی تنه و پشت بیمار گذاشته می شود. این عمل را می توان هر 5-3 دقیقه یکبار تا 
پائین آمدن درجه حرارت بدن تکرار کرد. ؛ همچنین می توانید تشت تمیزی را پر از آب ولرم کنید و پاهای کـودک را
در داخل آن بزارید. بهتر است دمای محیط طوری باشد که کودک دچار لرزش نشود چون در غیر این صـورت دمـای
بدن او به سرعت بالا می رود.
در صورت افزایش نبض، کاهش تنفس و خواب آلودگی باید از ادامه پاشویه خودداری کرد، چون ممکـن اسـت سـبب
کلاپس در گردش خون باشد. در حد امکان لباس های کودک از جنس نخی باشد. در زمان تشنج به کودک هیچگونـه
مواد غذایی از راه دهان داده نشود و پس از رفع تشنج کودک را به خوردن مایعات و آبمیوه ترغیب کنید. بهتر اسـت
کودک تا زمان بهبودی کامل در رختخواب استراحت کند ولی پس از آن می تواند فعالیت های روزانه خـود را شـروع
نماید.
 
برای خنک کردن می توان پارچه ای خنک در نواحی کشاله های ران، زیربغل و پیشانی استفاده کرد . پس از کنتـرل
تب لازم است به بررسی علت به وجود آورنده تب پرداخته و عفونت زمینه ای را درمان کرد.
 نکته : مهمترین بیماری که همراه با تب می تواند منجر به تشنج گردد، مننژیت می باشد.
درمان تشنج ناشی از تب:
با توجه به اینکه این بیماری یک بیماری خوش خیم و بدون عارضه ای می باشد اقـدامات پیشـگیرانه و حفـظ حفـظ
درجه حرارت کمتر از 4/38 درجه سانتی گراد با کمک استامینوفن هنگام تب اهمیت دارد زیرا معمولا در این درجـه
حرارت، تشنج ندرتا به وقوع می پیوندد. ممکن بتوان در طی ابتلا به یک عفونت تنفسی با استفاده از فنوباربیتـال از
وقوع تشنج جلوگیری به عمل آورد. ولی معمولا به علت اینکه به 3-2 روز زمان برای افزایش سطح خـونی ایـن دارو
نیاز است از آن استفاده نمی شود. این دارو همچنین سبب خواب آلودگی شدید کودک می شود. لازم به ذکر است که
عامل اصلی در بروز تشنج ناشی از تب، سرعت افزایش درجه حرارت بدن می باشد به عبارت دیگر، افزایش ناگهـ انی
درجه حرارت بدن بیش از افزایش تدریجی آن منجر به بروز تشنج می گردد.
دارو درمانی:
 استفاده از داروهای ضد تشنج( مانند فنوباربیتال، دیازپام و ...) طبق تجویز پزشک. استفاده از داروهای ضد تشنج،
آستانه سلول های مغز را برای ابتلا به تشنج بالا نگاه داشته و آن را افزایش می دهد.
 توصیه به مصرف تب برهایی مانند: استامینوفن، ایبوبروفن (شربت و یا شیاف )
روشهای غیر دارو درمانی:
 درمان جراحی : در صورتیکه که تشنج به دلیل هماتوم، تومور و ضایعات مغزی به وجود آید اندیکاسیون جراحی
دارد گاهی اوقات نیز از جراحی نیز به منظور خارج کردن کانون تشنج استفاده می شود.
 استفاده از رژیم غذایی کتوژنیک:
می تواند در کنترل تشنج مؤثر باشد. در این رژیم به طور قابل توجهی مصرف کربوهیدرات و پروتئین محدود شده و
از چربی به عنوان منبع تولید انرژی استفاده می شود. این رژیم غذایی در درازمدت عوارضی نظیر افزایش چربی های 
خون را دارد.
اقدامات لازم در مواجهه با تشنج کودک:
- در ابتدا راه تنفس کودک باید باز شود.
- اگر در موقع تشنج، کودک استفراغ کرد بلافاصله سر بچه را به یک طرف برگردانده تا محتویات استفراغ به حلق
بچه باز نگردد.
- بعد از استفراغ کردن کودک، نباید هیچ گونه غذا و یا مایعات به کودک داد.
- بهتر است اطرافیان در هنگام استفراغ کودک آرام باشند تا کودک دچار ترس و اضطراب نگردد.
- برای بررسی بیشتر باید سریعاً نزد پزشک مراجعه شود.
عوارض:
صدمه دیدن مغز بر اثر تشنج های پشت سرهم
افزایش آسیب پذیری تمامی اعضای بدن با بروز تشنج
تشدید تشنج در کودکان اغلب در مدت یکسال رخ می دهد.
افزایش خطر ابتلا به بیماری صرع در کودکانی که مرتبا دچار تشنج می گردند.
 
درچه مواردی احتمال تکرار تشنج ناشی از تب بیشتر است؟
 در صورتیکه اولین حمله بیماری قبل از یکسالگی اتفاق افتاده باشد.
 درصورتیکه سابقه تشنج ناشی از تب در والدین بیمار در سنین کودکی و یا در برادر و خواهر بیمار وجـود داشـته
باشد.
 در صورتیکه در یک نوبت تب بیش از یک حمله تشنج اتفاق بیفتد.
تشخیص افتراقی
ممکن است کودک بیماریهای خطرناکی مانند مننژیت داشته باشد و با این بیماری اشتباه شود. همچنین ممکن است
بیمار به علت عفونتهای ساده تب کرده باشد ولی علت تشنج وی کمبود قند خون و یا افت کلسیم خون باشد. از طرف
دیگر بیماران صرعی نیز ممکن است اولین حمله بیماری ویا یکی از حملات بیماری خود را همراه با تب نشان دهند.
بنابراین باید به پزشک اجازه داد بررسی کامل خود را در مورد علت تشنج خصوصاً علل با خطر بیشتر مانند مننژیت
را انجام دهد.
آیا برای بیمار مبتلا به تشنج ناشی ازتب انجام سی تی اسکن و یا گرفتن نوار مغز ضرورتی دارد؟
این اقدامات با نظر پزشک ودر مواقع خاص برای رد نمودن سایر علل تشنج ضرورت پیدا می نماید. سی تی اسکن به
ندرت لازم می شود و نوار مغز نیز چنانچه تشنج ناشی از تب در سنین معمول آن اتفاق نیفتد و یا در یک نوبت تب
بیمار بیش از یکبار تشنج نماید ضرورت پیدا می کند.

آیا می توان از بروز این بیماری پیشگیری نمود؟ چه اقدامات پیشگیرانه ای احتمال تکرار تشنج ناشی از تب را کاهش

می دهد؟

مهمترین اقدامی که برای اینگونه بیماران می توان انجام داد اقدامات پیشگیرانه می باشد که این اقدامات توسط

والدین و با راهنمائی پزشک انجام می شود. اقدامات پیشگیرانه دو بخش می باشد: اول پیشگیری از افزایش ناگهانی

درجه حرارت بدن که این اقدام با کم کردن پوشش بیمار، انجام پاشویه و مصرف داروهای ضد تب حاصل می شود و

دوم پیشگیری موقت از تشنج با داروی دیازپام می باشد. ضمن آنکه در اولین فرصت کودک حتما باید توسط پزشک

معالج معاینه و علت تب بررسی و در صورت نیاز، درمان علت آن انجام شود.

تجویز داروی ضد تب:

بهترین کنترل داروئی تب استفاده از استامینوفن می باشد. برای کنترل تب باید از میزان کافی استامینوفن (متناسب

با وزن کودک) و در فواصل منظم 6-4 ساعت استفاده شود. مصرف نامنظم دارو باعث ایجاد لرز در کودک می شود. در

طول شب که درجه حرارت بدن بطور طبیعی بالاتر می باشد تجویز 4 ساعته آن و یا استعمال یک شیاف استامینوفن

کودکان (در صورتیکه کودک مبتلا به اسهال نباشد) توصیه می شود.

بخاطر داشته باشید استفاده از

داروهای تزریقی ضد تب توصیه نمی

شود.

 

میزان تقریبی مصرف استامینوفن در کودکان با وزن های مختلف براساس ایـن جـدول ویکـی از شـکلهای داروئـی

استامینوفن توصیه می شود:

10-15 کیلوگرم 8-10 کودک وزن

کیلوگرم

کیلوگرم 21-30 کیلوگرم 16-20

-------- ------- قطره 20-30 قطره 15-20 قطـــــــره

هرگز در جریان بیماری تب دار کودکان از

آسپرین استفاده ننمائید

استامینوفن

سوسپانسیون

استامینوفن

یـــــک قاشـــــق

مرباخوری

 قاشـــــــق 1/5

مرباخوری

1 قاشــق غــذاخوری

سرخالی

 قاشــــــــق 1/5

غذاخوری

قـــــــرص

استامینوفن

 قــــــرص 1-1/5

جویدنی

 قــــــرص 2-3

جویدنی

دوسوم قرص بالغین

(325 میلیگرمی)

1 قر ص بالغین

(325 میلیگرمی)

شـــــــیاف

استامینوفن

یک شیاف کودکان 5/1 شــــــیاف

کودکان

یک شیاف بالغین یک شیاف بالغین

 

تجویز داروی ضد تشنج دیازپام:

برای پیشگیری از تشنج در 48 ساعت اول بیماری تب دار که درجه حرارت بدن بالا می رود استفاده از دیازپام در 4

نوبت (یعنی هر 12 ساعت یکبار) توصیه می شود.

این دارو بصورت خوراکی تجویز شده و با توجه به اینکه در ایران از انواع خوراکی فقط قرص آن وجود دارد برای

سنین پائین باید آن را در آب حل نموده و به کودک خورانده شود.

آیا تشنج ناشی از تب به انواع دیگر تشنج از جمله صرع تبدیل خواهد شد؟

تشنج ناشی از تب به صرع تبدیل نخواهد شد ولی حدود 10 %بیماران صرعی ممکن است اولین تظاهرات بیماری خود

را بصورت تشنج ناشی از تب نشان دهند. این بیماران در آینده تابلوی اصلی بیماری خود را که تشنج بدون علت و

بدون تب می باشد نشان خواهند داد.

بیماری که برای وی تشخیص تشنج ناشی از تب گذاشته شده و ممکن است مبتلا به صرع باشد چه ویژگی دارد؟

 بیماری که در خانواده و بستگان درجه اول وی سابقه صرع وجود داشته باشد.

 بیماری که در یک نوبت تب بیش از یکبار تشنج نماید. 

 بیماری که تشنج ناشی از تب وی در سنین غیر شایع بیماری (کمتر از 6 ماهگی ویا بیش از 7 سالگی) اتفاق افتاده

باشد.

بهترین داروی ضد تشنج که در دسترس بوده و جذب سریعی دارد دیازپام می باشد. خوشبختانه این دارو علاوه بر

شکل تزریقی آن، از طریق مخاط مقعد نیز جذب بسیار خوبی دارد و به همین منظور شرکتهای داروئی نوع شیاف آن

را طراحی و به بازار عرضه نموده اند. خانواده ها می توانند یک نمونه از آن را تهیه و در دسترس داشته باشند.

درصورت بروز تشنج، پس از انجام اقدامات اولیه ذکر شده و درصورت عدم توقف تشنج با آن اقدامات، باید سر

پلاستیکی قابل جدا شدن دارو را مطابق شکل جدا نموده و پس از حالت دادن مناسب به کودک همانند شکل لوله آن

را وارد مقعد نموده و محتوای درون مخزن آن را با فشار دادن به داخل مقعد وارد نمایند.

این اقدام معمولاً به توقف سریع تشنج منجر شده و سرعت جذب آن از تزریق عضلانی آن قابل اعتمادتر می باشد.

برای جلوگیری از خروج داروی تزریق شده لازم است باسن بیمار به یکدیگر فشرده شده و به مدت چند ثانیه در این

حالت نگهداری شود.

لازم است این دارو توسط خانواده های کودکان مبتلا به تشنج ناشی از تب تهیه شده و در دسترس باشد. بعد از این

اقدام باید کودک را برای سایر اقدامات لازم به یک مرکز پزشکی مجهز رساند.

 

 

 

 

 

مراقبتهای پرستاری در تشنج ناشی از تب:

 پرستار باید همواره پوشش اضافی بدن کودک را کمتر کند این کار به خروج بهتر گرمای بدن کودک کمک

می کند.

 محیط اطراف کودک باید خنک باشد.

درهنگام تشنج از گرفتن کودک به زیر آب سرد خودداری نمائید زیرا

این عمل موجب وارد آمدن شوک به کودک شده و احتمال برگشت

غذای داخل معده و عوارض دیگر را بیشتر خواهد کرد. 

 تحریکات فیزیکی و محیطی کمتر شود.

 پرستار باید درجه حرارت بدن کودک را هر نیم ساعت چک کرده و ثبت نماید.

 پرستار باید تب بر مناسب را با توجه به توصیه پزشک تجویز کند.

 پرستار باید روش صحیح پاشویه را به والدین توضیح دهد. پاشویه با آب ولرم در نواحی از بدن که عروق

بزرگ رد می شود (مثل زیر بغل ها ، کشاله ران، زیر گردن)

 در صورت داشتن لرز، پاشویه باید قطع شود.

 بررسی حوادث قبل ، حین و بعد از تشنج

 بررسی صورت از نظر رنگ پریدگی و برافروختگی و سیانوز، وضعیت دهان، حرکات غیرقرینه و ماسکه بودن

صورت

 بررسی چشمها از نظر خیره شدن انحراف

 بررسی الگوهای تنفسی، وجود و تداوم آپنه

 بررسی بی اختیاری ادرار

 در طی بروز حملات تشنجی لازم است کودک از آسیب های احتمالی محفوظ نگه داشته شود.

 بهتر است در حین تشنج کودک از انظار عمومی دورنگاهداشته شود.

 انجام تدابیر امنیتی با بالا نگهداشتن نرده های تخت به هنگام خواب، پوشاندن نرده های تخت با پد نرم

 در زمان تشنج پرستار باید حمایت های روحی روانی از خانواده بعمل آورد.

 پرستار باید در زمان تشنج به کودک پوزیشن مناسب بدهد و جھѧت خѧروج ترشѧحات و پیشѧگیری از آسپیراسѧیون،

کودک را در یک سطح صاف و ایمن به پهلو قرار دهد.

 پرستار باید اکسیژن را ترجیحا از طریق ماسک یا کانول بینی به کودک بدهد

 پرستار باید به خانواده این نکته را گوشزد کند که در حین تشنج، دست و پاهای کودک را با وسایل مختلف

مهار ننموده و چیزی داخل دهان کودک نگذارد.

 در زمان خروج کف از دهان پرستار باید ترشحات را ساکشن کند.

 پرستار باید کودک را از نظر صدمه و آسیب در زمان تشنج حفظ کند. 

 

پنومونی:

به التهاب پارانشیم ریوی گفته می شود که به علت ویروس، باکتری یا قارچ ایجاد می شود. پنومونی باکتریال

شایعترین علت مرگ به دلیل بیماریهای عفونی است.

انواع پنومونی بر اساس عامل اتیولوژی:

 پنومونی باکتریال

 پنومونی ویروسی

 پنومونی آتیپیک اولیه

 پنومونی کلامیدیا

پنومونی باکتریال:

اغلب یک عفونت جدی است. مکانیسم های پاتوژنز اغلب به صورت آسپیراسیون یا انتشار از طریق خون می

باشد. عامل این نوع پنومونی؛ پنوموکوک ، استرپتوکوک و استافیلوکوک و مایکو پلاسما کاتارالیس و ... می باشد.

نارسایی احتقانی قلب، دیابت، بیماریهای مزمن ریوی، سن کم کودکان و شیرخواران، استعمال دخانیات،

وضعیت نامناسب سلامت عمومي، زندگی در محیط پرجمعیت و غیر بهداشتی، ضعف دستگاه ایمنی بدن و

اعتیاد به الکل، "پنومونی باکتریایی "را تشدید میکند.

مهمترین اقدام در پیشگیری از "پنومونی باکتریایی " خصوصاً در نوزادان و کودکان درمان به موقع عفونتهای

تنفسی است و در صورتی که این بیماری به موقع تشخیص داده نشده و درمان نشود موجب جمع شدن ترشح

بین دو لایه پرده پوشاننده ریهها، تشدید عفونت و آبسه ریه میشود. در کودکان مبتلا به "پنومونی باکتریایی "

باید مصرف مایعات افزایش پیدا کند، همچنین خوراندن غذاهای سبک و روان نظیر سوپ و آش و مایعات رقیق

به آنها موجب میشود ترشحات ریوی روان و تخلیه آنها با سرفه راحتتر شود.

پنومونی ویروسی:

شایع تر از نوع باکتریال است و در همه گروه های سنی دیده می شود. ویروس سن سیتیال تنفسی شایعترین

ارگانیسم ایجاد کننده پنومونی ویروسی است. تغییرات پاتواوژیک آن شامل پنومونیت بین بافتی توام با التهاب

مخاط و دیواره برونش و برونشیول است. شروع بیماری ممکن است حاد یا موذیانه باشد و اغلب توام با عفونت

ویروسی سیستم تنفسی فوقانی است. علائم آن از تب خفیف، سرفه مختصر و بیحالی تا تب بالا، سرفه های

شدید و خستگی متفاوت است. صداهای تنفسی در سمع ممکن است کمی خس خس یا رال ظریف داشته

باشد.

در ابتدای بیماری انتظار می رود که سرفه ها بدون خلط باشد یا میزان کمی خلط سفید رنگ وجود داشته باشد.

رادیوگرافی نشان دهنده انفیلتراسیون منتشر یا پراکنده توام با درگیری اطراف برونش می باشد. پیش آگهی

بیماری معمولا خوب بوده و درمان علامتی می باشد و شامل بهبود اکسیژناسیون، کمک به آرامش بیمار از

طریق تجویز اکسیژن یا بخور خنک، استفاده از ضد تب، درناژ وضعیتی، دادن مایعات و ... می باشد.

علایم شایع:

 درد عضلانی و خستگی

 تب و لرز

 سرفه با یا بدون خلط یا «خروسک«

 تنفس سریع و دشوار

 درد سینه

 گلودرد 

 بی اشتهایی

 بزرگ شدگی غدد لنفاوی گردن

 کبودی ناخن ها و پوست

پنومونی آتیپیک اولیه:

مایکو پلاسما پنومونیه عامل پنومونی آتیپیک است و شایعترین علت در کودکان 12 -5 ساله است. شروع

بیماری می تواند ناگهانی یا موذیانه باشد. معمولا همراه با علائم سیستمیک از جمله تب، سر درد، ضعف، بی

اشتهایی و درد عضلانی است و به دنبال این علائم رینیت، گلو درد، سرفه خشک و کوتاه به وجود می آید. سرفه

در ابتدا بدون خلط است سپس خلط سروزی مخاطی تولید شده و در نهایت تبدیل به خلط مخاطی چرکی یا

همراه با رگه های خون می شود. تنگی نفس به ندرت رخ می دهد. تصاویر رادیوگرافی شواهدی از پنومونی را

قبل از بروز علایم بالینی نشان می دهد، در سمع ریه رال شنیده شده اما تراکم معمولا دیده نمی شود.

پنومونی کلامیدیا:

کلامیدیا تراکوماتیس عامل یکی از شایعترین بیماری های انتقالی از راه جنسی است. نوزادان عفونت ریوی را از

مادر خود دقیقا قبل یا در حین زایمان، هنگام عبور از کانال زایمانی دریافت می کنند. پنومونی کلامیدیایی

بیماری بدون تب است که غالبا بین هفته 19-2 پس از زایمان رخ می دهد و با علایم سرفه، تاکی پنه و رال

مشخص می شود.

تشخیص:

 

باتوجه به غیر اختصاصی بودن علایم بالینی در افتراق پنومونی های ویرال از باکتریال می توان با تکیه بر

آزمونهای پاراکلینیک به ویژه رادیوگرافی قفسه سینه و تطبیق آنها با آزمایشات ESR , CRP , CBC از

تجویز بی رویه آنتیبیوتیک ها خودداری کرد و در عفونت های ویرال به درمان های حمایتی بسنده نمود. جهت

بررسی پیشرفت بیماری و تشخیص سریع عوارض، علائم حیاتی و صداهای ریوی باید کنترل شود.

 

مواردی که در بیماری پنومونی باید مد نظر پرستار باشد:

 پوزیشن مناسب:

 نیمه نشسته:

 دراز کشیدن به پهلوی مبتلا باعث حمایت قفسه سینه و کاهش اصطکاک پرده جنب می شود.

 کودک با توجه به شرایط و میزان سطح هوشیاری در وضعیتی که بیشترین کمک تنفسی به کودک می

شود، در وضعیت راحت قرار گیرد.

 تجویز اکسیژن در صورت نیاز:

 باید در زمانی که کودک دچار دیسترس تنفسی است، اکسیژن رسانی کافی به کودک را در نظر داشت.

 حداکثر 5 لیتر از طریق بینی در کودکان و حداکثر 10 لیتر از طریق هود در شیرخواران

 بررسی وضعیت تنفس و بهبود عملکرد تنفسی کودک:

 بایستی وضعیت تنفسی کودک بررسی شده و بروز دیسترس تنفسی) تاکی پنه ،زنش پره های بینی، سیانوز

اطراف دهان، تنگی نفس و رتراکسیون بین دنده ای(مورد توجه قرار گیرد.

 با دادن اکسیژن، پوزیشن مناسب، ساکشن ترشحات به منظور پاکسازی موثر راه هوائی به بهبود الگوی

تنفسی کودک کمک نمود.

 کمک به تخلیه ترشحات: درناژ وضعیتی -فیزیوتراپی تنفسی و فراهم نمودن محیط مرطوب (در صورت

داشتن سرفه خلط دار، دادن بطور آب گرم موثر است) و در صورت نداشتن ممنوعیت، مصرف مایعات جهت

تسهیل خروج ترشحات.

 توجه به سرفه: دادن پوزیش مناسب و کمک به پاکسازی موثر راه هوائی با استفاده از فیزیوتراپی تنفسی

 توجه به آسپیراسیون: ساکشن ترشحات و دادن پوزیشن نشسته یا نیمه نشسته به کودک

 بررسی سطح فعالیت کودک: به چرخه خواب و بیداری کودک توجه نموده و فراهم نمودن شرایط خواب

و استراحت کافی جهت کودک به منظور حفظ انرژی را فراهم سازید.

 ایزولاسیون تنفسی:

 جهت پیشگیری از انتقال عفونت ازکودک به بیماران دیگر و پرسنل

 رعایت ایزولاسیون تنفسی، پوشیدن ماسک– شستشوی دست و پوشیدن دستکش الزامی است.

 بررسی هیدراتاسیون کودک: در صورتی که کودک نمی تواند به اندازه کافی مایعات استفاده کند با

دستور پزشک باید مایعات بر اساس وزن تنظیم شود.

 توجه به تب بیمار:

 از روشهای غیر داروئی مانند تن شویه با آب ولرم استفاده کنید.

 در صورت تب بالای 38 درجه به پزشک اطلاع و در صورت عدم کاهش تب با روشهای غیر داروئی از

روشهای داروئی استفاده کنید. 

 استفاده از تب برهای غیر تزریقی

 در صورت تجویز آنتی بیوتیک وریدی لزوم کامل شدن دوره درمان به والدین آموزش داده شود.

 رعایت بهداشت دست ها توسط والدین و خود کودک

 توجه به ترس و اضطراب وحفظ آرامش کودک:

 از نظر روحی و روانی از کودک و خانواده حمایت نموده و به کاهش ترس و اضطراب و آرام سازی کودک

کمک کنید چون گریه سبب اسپاسم حنجره و افزایش هیپوکسی می شود.

 

 اقدامات پرستاری در رابطه با پاکسازی غیر موثر راه هوائی

 بررسی وجود ترشحات در مسیر هوایی

 مصرف کافی مایعات: جهت رقیق کردن ترشحات کودکان رابه نوشیدن مایعات تشویق کنید.

 فراهم کردن محیط مرطوب: با بخور سرد و گرم) متناسب با بیماری( از خشکی مخاط جلوگیری کرده و

در صورت نیاز به اکسیژن،اکسیژن مرطوب داده شود.

 بررسی تنفس: بایستی بررسی کامل تنفس انجام شده و به تعداد و کیفیت تنفس های کودک توجه نموده

و افزایش RR استریدوردر حین استراحت، پرش جدار بینی، رتراکسیون مد نظر قرار گیرد.

 با دادن پوزیشن مناسب) نشسته یا نیمه نشته، متناسب با شرایط بیماری ( و اکسیژن و.... به پاکسازی موثر

راه هوائی کمک نمائید. جهت ایجاد سهولت در تنفس کودک، پوزیشن نیمه نشسته به کودک داده می شود.

 استفاده از خلط آورها بانظر پزشک

 طولانی نمودن زمان بازدم وافزایش فشاربازدمی: از بازیهای تنفسی در کودکان کوچکتر مثل دمیدن

گلوله پنبه از روی میز و ... استفاده کنید.

 تحریک ترشحات با انجام بازدم اجباری: آموزش هوفینگ به کودکان: کودک تنفس عمیق کشیده و به

سرعت بازدم نماید در حالیکه واژه هوف را به زبان می آورد.

 فیزیوتراپی تنفسی و کمک به سرفه موثر در کودکان: از فیزیوتراپ کمک بگیرید .نحوه فیزیوتراپی را

از فیزیوتراپ فرا گرفته و در زمان عدم مراجعه فیزیوتراپ، برای کودک فیزیوتراپی را انجام دهید.

 انجام درناژ وضعیتی: اقدامات مناسب جهت رقیق سازی ترشحات را قبل از پوزیشن دادن برای درناژ

وضعیتی انجام دهید. از قرار دادن کودک به مدت طولانی در پوزیشن برای درناژ وضعیتی خوداری نمائید.

 خروج ترشحات از راه هوایی: آموزش به کودکان بزرگتر به طوری که با یک سرفه تند تر بجای سرفه

کوتاه وریز ترشحات را خارج کند یا از ساکشن استفاده شود.

 بررسی وضعیت هوشیاری: پاکسازی غیر موثر راه هوائی منجر به تجمع co2 و کاهش سطح هوشیاری

بیمار می شود. سطح هوشیاری کودک را با توجه به معیارAVPU را مشخص نمائید.

 

15

 اقدامات پرستاری در رابطه اختلال در الگوی خواب

 توجه به عادات خواب کودک: باسوال کردن از والدین با عادات خواب کودکان آشنا شوید عاداتی مثل

خواندن کتاب توسط والدین، روی پا خوابیدن، لالایی خواندن،و.....فراهم شود. از خواب طولانی در طی روز

اجتناب شود.

کنترل محیط از نظر محرکهای موثر: نور و صدا در محیط کم شود. از پلاکهای گوش در صورت امکان

استفاده شود. ازایجاد سرو صدا در زمان خواب کودکان خودداری شود.

 برطرف کردن نیازهای فیزیولوژیک: گرسنگی، تشنگی و نیاز به دفع کودکان را برطرف نمایید.

 فراهم کردن پوزیشن مناسب: جهت آرام سازی کودکان پوزیشن مناسب با توجه به بیماری رعایت

گردد. در صورت تنگی نفس و اورتوپنه، از بالش اضافه یا وضعیت نیمه نشسته استفاده شود.

 محدود کردن مایعات و مواد کافئین دار در شب: استفاده از چای،قهوه، کاکائو در شب محدود شود

 استفاده از تکنیکهای آرام سازی ماساژ پشت، موسیقی، خواندن لالایی، و ....به آرام سازی کودکان

کمک می کند.

 توجه به سیکل استراحت و خواب کودک: به سیکل خواب و بیداری کودک توجه شود.

 اقدامات پرستاری در رابطه ترس و اضطراب

 آشنا سازی کودک و والدین با محیط، پرسنل و اقدامات درمانی: محیطی پر از محبت برای کودک

و والدین فراهم کنید. در زمان ورود کودک با خوشرویی کودک را پذیرش کرده و ارتباط نزدیک با وی برقرار

کنید. محیط فیزیکی بخش مانند اتاق ها، محل بازی و ... را به کودک نشان دهید. قبل از هر اقدام درمانی

متناسب با سطح تکامل کودک آن را برای وی توضیح دهید.

 برقراری ارتباط مؤثر با کودک متناسب با سطح تکامل کودک: تماس غیر درمانی با کودک برقرار

کنید. خود و سایرپرسنل و قسمتهای بخش را به کودک معرفی نمائید . برنامه مراقبتی را به گونه ای تنظیم

کنید که فرصتی برای تماس اختصاصی با کودک داشته باشید. به کودک اجازه دهید در مورد علائق خود با

شما صحبت کند. کودک را با اسم صدا کنید. از کودک دلیل بستری را پرسیده و هرگونه تصور اشتباه وی را

تصحیح کنید.

 ارزیابی درد و تلاش جهت کاهش آن: در صورت وجود درد، اقدامات کاهنده درد را انجام دهید. از

انجام پروسیجرهای سرزده و دردناک خودداری نمائید.

 فراهم آوردن شرایط اظهار ترس و اضطراب از طرف کودک: کودک را تشویق کنید تا علت ترس

خود را بیان نماید. از والدین علت ترس کودک را جویا شوید. اجازه دهید کودک رفتارهای دال بر ترس مانند

گریه ... را نشان دهد. از هرگونه دویدن ، بالا و پائین پریدن و ... که منجر به اشکال درتنفس و ایجاد

اضطراب و ترس می شود جلوگیری نمائید. 

 فراهم آوردن شرایط آرام: از انجام درمان و پروسیجرهای دردناک در اتاق کودک یا اتاق بازی وی

خودداری کنید. باصدای ملایم صحبت کنید. به کودک اطمینان دهید که همیشه یک نفر از والدین در کنار

وی باقی می ماند. درمرحله حاد بیماری بیشتر نزد کودک حضور پیدا کنید. در زمان انجام پروسیجرها به

والدین اجازه حضور بر بالین کودک داده شود. شرایط محیطی مانند اتاق آرام برای کودک فراهم نموده و به

کودک اطمینان دهید که هر وقت لازم باشد شما در دسترس هستید.

 استفاده از روش های آرام سازی غیر دارویی : می توانید از ایجاد ضربات آهسته ، موزیک، تکان دادن

و .... برای کودک استفاده نمایید. استفاده از کتاب ، اسباب بازی ،موسیقی به کاهش ترس کمک می کند.

به کودک اجازه دهید اسباب بازی مورد علاقه خود را به همراه داشته باشد. والدین را به نوازش، بغل کردن و

نشان دادن محبت خود به کودک تشویق کنید. سخنانی که جنبه مزاح و شوخی دارد به کار برده و به

خندیدن کودک کمک کنید. نقاشی یا فعالیت های توصیفی کودک را تشویق کنید.

 اقدامات پرستاری در رابطه کمبود حجم مایعات

 بررسی وضعیت po و خوردن مایعات: در صورت وجود سختی بلع، مایعات به میزان کم و دفعات

بیشترداده شود. در صورت خطر بروز آسپیراسیون جدی، اتفوزیون مایع وریدی بجای خوراکی ارجحیت

دارد. خودداری از خوردن مایعات سرد در صورت وجود مشکلات تنفسی

 کنترل دقیقO&I : تعداد دفعات دفع ادرار و میزان خیس بودن پوشک باید مد نظر قرار گیرد. در صورت

دستور پزشک میزان ادرار به ccچارت شود.

 تشویق کودکان به مصرف مایعات: استفاده از بازیهای کودکانه و استفاده از ظروف و لیوان مورد علاقه

کودک موجب تشویق به خوردن مایعات می شود.

 کاهش تدریجی کم آبی: کم آبی زیاد باید بتدریج جبران شده و از دادن مایعات خیلی زیاد خودداری

شود.

 بررسی وضعیت کم آبی بدن: مخاط پوششی، تورگور پوستی، فونتانل و وزن کودک باید بررسی شود.

 

 اقدامات پرستاری در رابطه ارزیابی و سنجش درد

 ارزیابی درد: با استفاده از مقیاس سنجش درد، میزان درد کودک را مشخص نمائید.

 استفاده از عوامل غیر دارویی جهت کاهش درد: روی صندلی گردان نشسته و به صورت هلالی جلو

و عقب شود. یک یا دو کلمه با صدای ملایم تکرار کند مانند مادر اینجاست.

 ماساژ پشت، تغییر پوزیشن، انحراف فکر، تنفس ریتمیک و شل کردن عضلات می توانند کمک کننده

باشند.

 استفاده از نظر کودک در خصوص کاهش درد و استفاده از همان روش ها، استفاده از یک عروسک به

عنوان مدل و اجازه دهید کودک با عروسک هر کاری می خواهد انجام دهد.

 فراهم کردن آرامش جسمی و روانی کودک: در موقع درد از حضور والدین کنار کودک استفاده کنید.

در هنگام انجام پروسیجر دردناک در کنار بیمار باشید.

 تشویق به فکر در مورد تخیلات لذت بخش و تکرار جملات مثبت مانند به خانه بر می گردم، به زودی

احساس خوش آیندی دارم، با هم بستنی می خوریم.

 انحراف فکر: به کودک بگوئید شدت درد را با بلند کردن صدای آی یا وای نشان دهد.

 از برنامه های تفریحی مانند نگاه کردن به کاریکاتور، گفتن طنز، داستان خنده دار و شوخی با کودک

استفاده کنید.

 به کودک بگوئید نفس عمیق کشیده و سپس بازدم را نگهداشته تا شما اعلام کنید.

 از انگشتان شروع و به سایر قسمت های بدن ابتدا سفت سپس شل کند.

 چشم ها را با نگاه کردن به نقطه دیگری غیر از محل پروسیجر باز نگه دارد.

 توقف فکری را تقویت کنیم (خیلی طول نمی کشد، اگر در مورد چیز دیگری فکر کنی اذیت نمی شوی،

رفتن به خانه و ..... )

 استفاده از مسکن های دارویی: طبق تجویز پزشک: (استامینوفن – بروفن- NSAIDS برای

دردهای خفیف تا متوسط)، حتی الامکان از نوع خوراکی و شیاف بیشتر از زیر جلدی و عضلانی استفاده

کنید.

 اقدامات پرستاری در رابطه الگوی تنفسی غیر مؤثر

 قراردادن کودک در وضعیت مناسب:

 کودک را وضعیت مناسب که خودش احساس آرامش کند، قرار دهید. در صورت هایپوتون بودن کودک از

بالش و پد استفاده کنید.

 سر کودک را حداقل 30 درجه بالاتر قرار دهید.

 از پوشاندن لباس تنگ به کودک خودداری نمائید.

 تشویق کودک به تنفس مؤثر و دم عمیق: به کودکان بزرگتر، نحوه کشیدن دم عمیق را آموزش

دهید.

 فراهم کردن محیط مرطوب: از بخور گرم و سرد (با توجه به نوع بیماری) وO2 مرطوب استفاده کنید.

 کنترل اکسیژناسیون بافتی مناسب: از پالس اکسی متری جهت کنترل اکسیژناسیون بافتی استفاده

کنید و Sat O2 را بالای % 85 نگه دارید. 

 

عفونت ادراری

یک نوع وضعیت بالینی است که می تواند مجرای ادرار و مثانه (سیستم ادراری تحتانی) را درگیر نماید. از آن جا که

اغلب امکان لوکالیزه کردن عفونت وجود ندارد، عفونت سیستم ادراری به وجود مقدار قابل توجه میکروارگانیسم در

سراسر سیستم اداری ( به جز یک سوم تحتانی مجرای ادراری که معمولا"حاوی باکتری است ) اطلاق می گردد.

عفونت سیستم اداری ممکن است توأم با علایم بالینی بوده و یا فاقد هر گونه علامت باشد. تعیین محل دقیق عفونت،

اغلب مشکل می باشد.

عفونت ادراری در دختران شایع تر از پسران است و معمولاً با تب، استفراغ، دل درد و گاهی اسهال بروز می کند.

گاهی شب ادراری، ادرار بدبو، تکرر ادرار و بی قراری و ناآرامی هنگام ادرار کردن دیده می شود. درمان آنتی بیوتیکی

بعد از گرفتن نمونه ادرار به همراه کشت آن شروع می شود.

 

 

 

عفونت های ادراری تنها در کشور آمریکا سالیانه حدود 2/ 4 تا 2/ 8 درصد از کودکان را گرفتار می کند و مسبب

بیش از1/1 میلیون ویزیت پزشکی درسال هستند. در هر سال در این کشور هزینه های بیمارستانی کودکان مبتلا

به پیلونفریت بیش از 180 میلیون دلار در نظر گرفته شده است. تشخیص عفونت ادراری در کودکان اغلب دشوار

است زیرا کودکان با علایم غیراختصاصی نظیر تب، بی اشتهایی، استفراغ و تحریک پذیری نزدپزشک مراجعه می

نمایند.

برخلاف بزرگسالان، یک عفونت حاد ادراری در کودکان ممکن است به زخم های کلیوی و فشارخون بالای ثانویه

بینجامد. بنابراین تشخیص به موقع و شروع درمان در یک عفونت اولیه یا راجعه، نقش مهمی را در پیشگیری از

این عوارض بازی می کند. بسیاری از بیماران را می توان با تجویز آنتی بیوتیکهای خوراکی درمان کرد هرچند که

درنوزادان نارس، بیماران بدحال و افرادی که توانایی تحمل درمان خوراکی را ندارند، آنتی بیوتیکهای تزریقی

تجویز می شود.

تخمین شیوع دقیق عفونتهای ادراری در کودکان دشوار است زیرا تشخیص این بیماری تحت تاثیر عوامل مختلفی

نظیر روش جمع آوری ادرار و تستهای آزمایشگاهی مورد استفاده، قرار دارد. مهمترین عوامل دخیل در شیوع این

بیماری عبارتند از سن و جنس بیماران، نارس بودن و وزن کم هنگام تولد از دیگر عواملی هستند که باعث شیوع

بیشتر عفونتهای ادراری در مقایسه با نوزادان عادی می شوند. عود عفونت ادراری در دختران شایع است و احتمال

آن طی ماه اول پس از وقوع عفونت اولیه در بالاترین حد قرار دارد. شایعترین پاتوژن مسبب عفونت ادراری در

کودکان، اشریشیاکولی است که به طور کلی 80 درصد از موارد عفونت و بیش از 90 درصد از عفونتهای اولیه را

در بیماران سرپایی شامل می شود. پاتوژنهای دیگری نظیر سودومونا آئروژینوزا، کلبسیلا پنومونیه، گونه های

مختلف پروتئوس، گونه های مختلف انتروباکتر و گونه های مختلف انتروکوکوس نیز به عنوان عوامل مسبب عفونت

ادراری شناخته شده اند. در بیماران مبتلا به ناهنجاری های مجاری ادراری یا نقض عملکرد دستگاه ایمنی،

ارگانیسم هایی نظیر استافیلوکوکوس اپیدرمیس، هموفیلوس آنفلوانزا و استرپتوکوکوس گروهB ،مسبب بیماری می

باشند. عفونت ادراری قارچی در بیشتر موارد توسط کاندیدا آلبیکن ایجاد می شود.

سبب شناسی

ارگانیسم های مختلفی مسئول ایجاد شدن عفونت سیستم ادراری هستند. ایشریشیا کولی (در 80%موارد) و نیز سایر

ارگانیسم های روده ای گرم منفی اغلب مطرح می باشند. این ارگانیسم ها در نواحی مقعد، پرینه و اطراف مقعد شایع

هستند. سایر ارگانیسم های مسئول ایجاد عفونت سیستم ادراری عبارتند از: پروتئوس پسودوموناس، استافیلوکوک

طلایی، کلبسیلا، هموفیلوس و استافیلوکوک کوآگولاز منفی. تعدادی از عوامل موثر در ایجاد و توسعه عفونت سیستم

ادراری شامل وضعیت آناتومیکی، فیزیکی، شیمیایی یا خصوصیات سیستم ادراری میزبان است.

مجاری ادراری چگونھ عفونی می شوند ؟

ادرار طبیعی فاقد باکتری می باشد. در زمان ادرار کردن باکتری موجود در پوست یا مقعد می تواند بھ سمت بالا و مثانھ

حرکت کند. زمانی کھ این حالت رخ می دھد، باکتری منجر بھ بروز عفونت و التھاب در مثانھ می شود و منجر بھ درد در

قسمتھای تحتانی، شکم و پھلوھا می شود کھ بھ این بیماری سیستیت یا عفونت مثانھ گفتھ می شود. اگر باکتری بھ سمت

بالا برود، سبب درگیری کلیھ ھا نیز شده و عفونت کلیھ ایجاد می شود. عفونت معمولاً ھمراه با درد و تب است بعلاوه

عفونت کلیھ در مقایسھ با عفونت مثانھ بسیار جدی تر خواھد بود.

در بسیاری از اطفال وجود عفونت ادراری می تواند نشاندھنده وجود ناھنجاری در مجاری ادراری باشدکھ می تواند

کودک را مستعد ایجاد مشکلات دیگر نماید. بھ ھمین دلیل، زمانی کھ کودکی مبتلا بھ عفونت ادراری شد، آزمایشات لازم

باید انجام شود. در موارد دیگر نیز نیز ممکن است کودک بھ نوعی باکتری دچار شده باشدکھ این باکتری می تواند منجر

بھ عفونت مجاری ادراری نیز شود.

تظاھرات بالینی

تظاھرات بالینی عفونت سیستم ادراری بستگی بھ سن کودک دارد علائم در مورد شیرخوران تازه متولد شده و در

کودکان زیر ٢ سال، اختصاصی نیست و اغلب مشابھ اختلالات گوارشی می باشد. از این علایم می توان بھ نارسایی

رشد، مشکلات تغذیھ ای، استفراغ ، اسھال، زردی و نفخ شکم می توان اشاره نمود. نوزادان ممکن است دچار تب، 

ھیپوترمی یا سپسیس شوند. سایر علائم مورد مشاھده شامل تکرر یا تخلیھ ی نادر ادرار، داد و فریاد در حین ادرار

کردن، تحریک پذیری دایم، ادرار بدبو و جریان غیر عادی ادرار می باشد. بثورات پایدار در ناحیھ دیاپر نیز می تواند

کلیدی جھت تشخیص باشد.

علایم کلاسیک عفونت سیستم ادراری بیشتر در کودکان بالای ٢ سال مشاھده می شود. این علائم شامل شب ادراری یا

بی اختیاری روزانھ ی ادرار در کودکانی کھ توانایی کنترل ادرار را کسب کرده اند، تب، بدبویی شدید ادرار، افزایش تکر

ادرار، درد ھنگام دفع ادرار یا فوریت در دفع ادرار است. کودکان ھمچنین ممکن است از درد ھای شکمی یا حساسیت

زاویھ ی دنده ای مھرھای (درد پھلو) شکایت داشتھ باشند. در برخی از کودکان دفع خون در ادار دیده می شود و

کودکان خردسال ممکن است استفراغ کنند. اوروپاتی انسدادی، شیوع زیادی در بین کودکان پسر و شیرخواران داشتھ

کھ بھ طور مشخص با ریزش مداوم ادرار (چکھ چکھ)، تقلا در حین دفع ادرار و یا با کاھش نیروی جریان ادرار ھمراه

است. تب بالا و لرز ھمراه با درد پھلو، درد شدید شکمی و لکوسیتوز بیانگر پیلونفریت است ھر چند در برخی موارد

درد و حساسیت پھلو تنھا نشانھ پیلونفریت در معاینھ فیزیکی است.

در نوجوانی تظاھرات بسیار اختصاصی است. علایم عفونت سیستم ادراری در این دوران شامل تکرر و دفع ادرار با

حجم کم و دارای خون قابل رویت است. تب معمولا وجود ندارد، عفونت سیستم ادراری فوقانی مشخصا"با تب و لرز،

درد پھلو و علائم عفونت سیستم ادراری تحتانی ھمراه بوده کھ غالبا"٢ -١ روز پس از علایم عفونت سیستم ادراری

فوقانی بروز می نماید.

بسیاری از کودکان مبتلا بھ عفونت سیستم ادراری، فاقد علامت بوده و یا علامت مشخص بالینی ندارند و بسیاری از

شکایات ممکن است مربوط بھ سیستم ادراری نباشد بدین جھت تعداد بسیاری از آن ھا از نظر عفونت سیستم تنفسی و

گوارشی تحت درمان قرار می گیرند، امر مھمی است کھ این کودکان جھت شروع درمان شناسایی گردند.

تشخیص:

تشخیص عفونت سیستم ادراری بر اساس درجھ بالایی از شک، ارزیابی تاریخچھ و معاینات فیزیکی و آزمایش ساده ی

ادرار و کشت مسجل می شود در مواردی کھ کھ احتمال عفونت سیستم ادراری مطرح می شود حتی ادرار تازه نمای

تیره،کدر و غلیظ با ذرات معلق مخاط و چرک ھمراه است و بوی ناخوشایند شبیھ بھ بوی ماھی دارد. تشخیص احتمالی

عفونت ادراری بر پایھ وجود باکتری در آزمایشات میکروسکوپی ادرار کھ اغلب نشانگر پیوری و وجود حداقل یک

باکتری در رنگ آمیزی گرم مطرح می گردد، ھر چند ممکن است در باکتریوری بدون علامت، تجزیھ ادرار طبیعی باشد.

تشخیص عفونت ادراری با جداسازی باکتری در کشت ادرار تکمیل می شود. برای این منظور مقداری نمونھ ادراری

جھت آزمایش از کودک گرفتھ می شود. اگر کودک ھنوز نحوه توالت رفتن را یاد نگرفتھ است باید با استفاده از یک

کیسھ کھ ناحیھ تناسلی را احاطھ می کند، نمونھ گیری بعمل آید. در کودکان بزرگتر نیز می توان نمونھ ادراری را مستقیماً

وارد ظرف نمونھ گیری کرد و تا حد ممکن باید ادرار بدون آلودگی مستقیماً وارد ظرف شود. گاھی اوقات نیز لولھ ای

وارد مجرا می شود تا نمونھ مستقیماً از خود مثانھ گرفتھ شود.

بھترین راه نمونھ گیری، اخذ نمونھ از طریق مثانھ می باشد و بدین ترتیب مستقیماً و بدون آلودگی، نمونھ گیری ادرار از

مثانھ بھ عمل می آید، اگر عفونت وجود داشتھ باشد باکتریھا و چرک در زیر میکروسکوپ قابل مشاھده خواھد بود. اگر

باکتری قابل مشاھده نباشد مقداری از ادرار را وارد محیطھایی می کنند کھ باکتری بتواند در آنھا رشد کند. بعد از تکثیر

باکتری، آنھا قابل شناسایی بوده و می توان فھمید کھ چھ دارویی می تواند مؤثر باشد. این فرآیند را اصطلاحاً کشت می

گویند. صحت و درستی کشت بھ این مسألھ بستگی دارد کھ قبل از انجام آن تا چھ اندازه ادرار باقی مانده است. اگر نمونھ 

گیری در خانھ انجام شده، بھتر است بلافاصلھ نمونھ سرد شده و سپس در داخل پلاستیکی پر از یخ بھ آزمایشگاه برده

شود.

چھ نوع اختلالاتی سبب بروز مشکلات ادراری خواھد شد؟

اختلالاتی کھ سبب بروز مشکلات ادراری ھستند شامل موارد زیر است :

برگشت ادرار از مثانھ بھ حالب: در این حالت زمانی کھ مثانھ پر می شود، ادرار بھ عقب پس زده و وارد حالب ھا و

کلیھ ھا می شود. این اختلالات در کودکانی کھ دچار عفونتھای ادراری ھستند، شایع است.

انسداد ادراری: انسداد در مجاری در ھر نقطھ ای می تواند رخ دھد. ممکن است حالبھا یا پیشابراه بسیار تنگ باشند یا

اینکھ گیر کردن یک سنگ سبب انسداد شود. ممکن است محل اتصال حالبھا بھ کلیھ ھا یا مثانھ غیر طبیعی باشد و مانع

از عبور ادرار در مسیر طبیعی خود شود.

آیا عفونتھای ادراری دارای اثرات دراز مدت ھستند؟

اطفال کوچک در بیشترین خطر صدمات کلیوی ثانویھ بھ عفونھای ادراری ھستند بخصوص اگر دارای اختلالات نیز

باشند. این صدمات می تواند بصورت تخریب بافت کلیھ، اختلال در عملکرد کلیھ، افزایش فشار خون و مشکلات دیگر

باشد. بھ ھمین دلیل کودکان مبتلا بھ عفونتھای ادراری باید بطور صحیح درمان شده و تحت ارزیابی ھای دقیق قرار

گیرند.

نکاتی کھ باید مد نظر باشند:

 تا سن ١١ سالگی سھ درصد از دختران و یک درصد از پسران مبتلا بھ عفونتھای ادراری خواھند شد.

 عدم درمان عفونت ادراری می تواند منجر بھ بروز صدمات جبران ناپذیری بھ کلیھ ھا شود.

 در صورت شک بھ عفونت ادراری سریعا بایستی کودک توسط پزشک ویزیت شود.

درمان

هدف از درمان عفونت ادراری حاد، ریشه کنی عفونت، پیشگیری از اوروسپسیس و کاهش آسیب کلیوی احتمالی

است. درمان تجربی با یک آنتی بیوتیک -بر اساس میزان شیوع پاتوژ نها -آغاز و پس از آماده شدن نتیجه کشت و

تعیین حساسیت آنتی بیوتیکی، در مورد آنتی بیوتیک مذکور تجدید نظر می شود. در بیماران با ناهنجاریهای

زمینه ای یا سابقه عود عفونت ادراری، پاتوژن های نامعمول یا نقص دستگاه ایمنی، تجویز آنتی بیوتیک های وسیع

الطیف الزامی است.

درمان سرپایی: آنتی بیوتیک های خوراکی در درمان سرپایی عفونت ادراری شامل سیستیت و پیلونفریت حاد

موثرا ست. درمان به موقع پیلونفریت حاد به ویژه در کودکان کم سن و سال، برای پیشگیری از آسیب کلیوی

ضروری است. تجویز سفالوسپورین های خوراکی نیز ممکن است مناسب باشد، هرچند پزشکان باید بی اثر بودن

این گروه دارویی را بر عفونت انتروکوکال در نظر داشته باشند. تجویز تجربی آموکسی سیلین و تری متوپریم/

سولفامتوکسازول به دلیل ایجاد مقاومت آنتی بیوتیکی در ایکولای محدود شده است. سازمان غذا و داروی آمریکا

اخیرا تجویز سیپروفلوکساسین را در عفونتهای ادراری عارضه دار و پیلونفریت مورد تایید قرار داده اما به دلیل

عوارض این دارو بر مفاصل و بافتهای اطراف آنها، سیپروفلوکساسین درمان خط اول عفونت ادراری در کودکان

نیست. مدت زمان ا یده آل درمان خوراکی در کودکان مشخص نشده اما مطالعات نشان داده اند که خطر عود

عفونت ادراری در رژیم درمانی تک دوز یا یک روزه در مقایسه با رژیم های سه تا چهار روزه بیشتر است. در

کودکان با سابقه پیلونفریت یا ناهنجاریهای مجاری ادراری، یک رژیم درمان آنتی بیوتیکی حداقل 10 روزه توصیه

می شود.

درمان بستری: در کودکان با تشخیص عفونتهای ادراری در مواردی که علایم شدت می یابند، بستری بیمار و

درمان با آنتی بیوتیک وریدی ضروری است. در نوزادان کم سن و سال که با علایم توکسیک ارجاع داده شده اند،

دچار کم آبی شدید هستند و استفراغ یا عدم تحمل داروهای خوراکی داشته اند نیز بستری و شروع آنتی بیوتیک

تزریقی الزامی است. اخیرا مطالعه ای که روی درمان وریدی عفونت ادراری در بیمارستان در کودکان زیر شش ماه

انجام شده، نشان داده که میزان شکست درمانی در درمان سه و چهار روزه یکسان است. تجویز آنتی بیوتیکهای

وریدی باید حداقل سه روز پس از منفی شدن کشت خون یا حداقل 24 ساعت پس از برطرف شدن علایم ادامه

یابد. در بیشتر بیماران بستری 24 تا 48 ساعت پس از شروع درمان، بهبودی حاصل می شود که در این صورت

می توان آنتی بیوتیک خوراکی را جایگزین تزریقی کرد و درمان را هفت تا چهارده روز ادامه داد. درمان موثر

عفونتهای ادراری برای پیشگیری از عوارض طولانی مدت الزامی است زیرا عفونت ادراری حاد در کودکان ممکن

است به آسیب کلیوی بینجامد. زخم و آسیب کلیوی شایع ترین علت شناخته شده فشارخون بالا در کودکان است،

بنابراین پیشگیری به خصوص در نوزادان با سابقه قبلی ضروری است.

بعد از درمان عفونت چھ آزمایشاتی مورد لزوم است ؟

بعد از درمان عفونت آزمایشاتی دیگر جھت ارزیابی اختلالات مجاری ادراری لازم است. عفونتھای مکرر در مجاری

ادراری غیر طبیعی، می تواند برای کلیھ بسیار زیان آور باشد. از آنجائی کھ تنھا یک آزمایش نمی تواند تمامی موارد مد

نظر را مورد بررسی قرار دھد، لذا ممکن است چندین روش تشخیصی استفاده شود.

پیشگیری از عفونت های ادراری

درمان های آنتی بیوتیکی پیشگیری کننده از عفونت ادراری برای جلوگیری از آسیب و زخم های کلیوی ضروری

است. دوز پیشگیری درمان های آنتی بیوتیکی یک چهارم تا یک دوم دوز درمانی عفونت های ادراری است. داروی

مناسب به شکل خوراکی تجویز می شود. انتخاب آنتی بیوتیک پروفیلاکتیک مناسب باید بر اساس الگوی مقاومت

آنتی بیوتیکی در آن منطقه انجام شود. درمان پیشگیری کننده باید در کودکان با سابقه عود عفونت ادراری،

ناهنجاریهای مجاری ادراری، نقص دستگاه ایمنی یا انسداد نسبی ادرار تا برطرف شدن کامل عامل زمینه ساز ادامه

یابد .شواهدی دال بر برتری آنتی بیوتیک تک دوز در پیشگیری از عفونت ادراری وجود ندارد. به یاد داشته باشید

که سفالوسپورین ها را نباید در مبتلایان به ناهنجاری مجاری ادراری برای پیشگیری تجویز کرد. اخیرا یک مطالعه

نشان داده که تجویز پروفیلاکتیک سفالوسپورین ها شیوع پاتوژ نهای مجاری ادراری مقاوم به چند آنتی بیوتیک را

افزایش می دهد. تری متوپریم/سولفامتوکسازول برای پیشگیری از عفونت ادراری در کودکان با ناهنجاریهای

مجاری ادراری ارجح است. ذکر این نکته ضروری است که آنتی بیوتیک های مورد استفاده در درمان اولین عفونت

ادراری نوزادان نباید برای پیشگیری تجویز شوند.

 

مواردی که در بیماری UIT باید مد نظر پرستار باشد:

شناسایی علائم: اوج شیوع عفونت 2 تا6 سالگی به جز زمان نوزادی و نسبت ابتلا دختر به پسر 10/1 است.

علائم بالینی در شیرخواران و کودکان زیر 2 سال: علائم اختصاصی ندارند و نشانه ها غالباً مشابه اختلالات گوارشی

است، ممکن است همراه با تب، بیقراری، درد هنگام ادرار کردن و تخلیه ناقص مثانه، گریه، تحریک پذیری دائمی،

ادرار بد بو، جریان غیر عادی ادرار و تکررادرار باشد. سایر علائم شامل: نارسایی رشد – تهوع – استفراغ –

مشکلات تغذیه ای – اسهال –زردی – نفخ شکم– و ممکن است نوزادان دچار هیپرترمی، هیپوترمی و سپسیس

می شوند.

علائم بالینی در کودکان بالای 2 سال مبتلا به عفونت سیستم اداری: شب ادراری یا بی اختیاری ادرار در طول روز

–تب - ادرار بدبو – تکرر ادرار – دیزوری( درد هنگام دفع ادرار ) و احساس فوریت در دفع ادرار- درد شکمی –

حساسیت در ناحیه زاویه دنده ای مهره ای ( درد پهلو)- استفراغ، تب و لرز توام با درد پهلوها -شکم درد شدید

ولکوسیتوز. درد و حساسیت پهلو نشانه فیزیکی پیلونفریت است و عفونت سیستم ادراری فوقانی اغلب با تب و لرز

و درد پهلو می باشد

پیشگیری از یبوست: یبوست عامل استاز ادرار ورکود ادرار و ریفلاکس می باشد. برای درمان UTI باید یبوست نیز

درمان شود که رکود ادرار را کم کند.

جمع آوری درست نمونه ادراری: تشویق مصرف مایعات فراوان برای جمع آوری نمونه ادرار خوب نیست زیرا باعث

ترقیق ادرار و لذا کاهش تعداد میکروارگانیزمها به طور کاذب می گردد. دقیق ترین نمونه آزمایش برای بررسی

وجود میکروبها در ادرار تهیه نمونه با روش آسپیراسیون سوپراپوبیک ( برای زیر 2 سال) و سونداژ مثانه به شرطی

که چند سی سی اول دور ریخته شود می باشد. نمونه تهیه شده سریعاً( حداکثر نیم ساعت) به آزمایشگاه ارسال

شود و در صورت تأخیر تا 24 ساعت در یخچال نگهداری شود. وقتی کیسه یورین بگ به پرینه کودک چسبانده

شد، جهت جمع آوری ادرار بهتر است بلافاصله بعد از ادرار کردن کنده شود ماندن ادرار در کیسه عامل افزایش

احتمال آلودگی است. قبل ازچسباندن کیسه یورین بگ موضع با صابون شسته شود وخشک شود.

رژیم غذایی مناسب: مصرف کافئین یا نوشابه های کربنات دار به علت دارا بودن اثرات تحریکی بر مخاط مثانه

خوب نیست. در کودکان مبتلا که قادر به خوردن مایعات نیستند از مایعات وریدی استفاده شود مصرف بیشتر

پروتئین حیوانی چون باعث حفظ اسیدیته ادرار می شود. 

مصرف درست دارو: اگر به کودک دوزهای داروهای پیشگیری کننده در کودکانی که مکرر دچار UTI شده داده می

شود، به والدین توصیه شود شبها قبل از خواب داده شود تا مدت طولانی تر در مثانه باقی بماند. اگر کودک نمی

تواند قرص را بخورد باید آن را پودر کرده با آب میوه مخلوط کرده وبه کودک بخورانید.

توزین روزانه و چکO&I : تشویق به مصرف مایعات فراوان و تشویق به دفع مکرر ادرار

پیشگیری از عود مجدد: عفونت مکرر سیستم ادراری عامل آسیب به کلیه ها بوده و باید پیشگیری شود. نشانه

های انگل روده ای با درمان مناسب درمان شود. اجتناب از پوشیدن لباس زیر تنگ و نایلونی،پیشگیری از یبوست،

عدم استفاده از وان و جکوزی داغ، کودکانی که تب ناشناخته دارند از نظر عفونت سیستم ادراری بررسی شوند. به

والدین تاکید شود در کودکی که توانایی کنترل ادراری را کسب کرده است ودچار بی اختیاری شده واستشمام بوی

بد از ادرار وتکرر ادرار یا احساس فوریت در دفع ادرار را دارد سریعتر گزارش کنند.

درمان ریفلاکس مثانه: در هر بار تخلیه مقداری از ادرار در مثانه می ماند و ادراری که در حالب ها بوده بعد از دفع

ادرار به مثانه بازگشته و تا دفع ادرار بعدی در مثانه باقی مانده و عامل رشد باکتریها در مثانه و عفونت بالاتر است.

شایعترین علت پیلونفریت ریفلاکس در کودکان است.

کمبود حجم مایع در رابطه با کاهش دریافت مایعات و وجود تب: مادران به تعداد دفعات بالاتر به شیرخواران شیر

بدهند، در صورت عدم خوب شیرخوردن مایعات وریدی شروع شود، کودکانی که تهوع استفراغ دارند مایعات

وریدی شروع شود، از نظر علائم کم آبی-تورگورپوستی-خشکی مخاطها-فرورفتگی فونتانل-کاهش حجم ادرار-

پرشدگی مجدد مویرگی بررسی شوند.

پیشگیری از استاز ادرار در مثانه: استاز ادرار درمثانه عامل افزایش احتمال ایجاد UTI است به دلیل اینکه ادرار

در حالت عادی استریل است اما در دمای 37 درجه سانتی گراد یک محیط کشت برای میکروارگانیزمها می شود و

همچنین استاز ادرار عامل ریفلاکس ادرار شده و عامل کاهش جریان خون لایه های مخاطی مجاری ادراری و

افزایش احتمال عفونت خواهد شد. ادرار ریفلاکس شده پس از دفع ادرار مجدد به مثانه برگشته وتا دفع ادرار

بعدی در مثانه مانده وعامل رشد میکروارگانیزمها است.

پیش آگهی:

با درمان زودهنگام و کافی در زمان، پیش آگهی در عفونت سیستم ادراری معمولا"عالی می باشد. بروز عفونت در

کودکان بسیار کوچک ( زیر 2 سال) و توأم با ناهنجاریهای مادرزادی کلیه و ریفلاکس، خطر آسیب پیش رونده کلیوی

بیشتر می باشد. بنابراین تشخیص زودهنگام کودکان در معرض خطر به خصوص در دوران شیرخوارگی و نوپایی،

بسیار حائز اهمیت است. 

 

گاستروآنتریت

گاستروآنتریت یعنی التهاب معده و روده؛ که بهطور عمده به وسیله ویروس ایجاد میشود. علائم این بیماری

شامل: اسهال با یا بدون استفراغ، تهوع، تب و درد های شکمی می باشد. در کودکان ممکن است علایم و

نشانههای بیماری به صورت غیراختصاصی باشد. اسهال به صورت دفع مدفوع مایع و شکل نیافته در دفعات مکرر

تعریف شده است. صرفنظر از علت، بخش اصلی درمان گاستروآنتریت تامین مایعات کافی به منظور پیشگیری و

درمان دهیدراتاسیون است.

اسهال به دو نوع حاد و مزمن تقسیم می شود:

اسهال حاد: معمولاً به دلیل عوامل عفونی مثل ویروس ها، باکتری ها و پاتوژن های انگلی ایجاد می شود.

بهداشت ضعیف، غذا و آب آلوده، آنتی بیوتیک ها و مسهل ها نیز باعث اسهال حاد می شوند. این نوع اسهال

غالباً کمتر از دو هفته طول می کشد و خود بخود بهبود می یابد. اسهال حاد گاه با عفونت سیستم تنفسی و یا

عفونت ادراری همراه است. اسهال حاد عفونی(گاستروآنتریت عفونی): توسط عوامل متنوعی از جمله ویروسها،

باکتری ها و انگل ها ایجاد می شود.

اسهال مقاوم نوزادی: در چند ماه اول پس از تولد رخ می دهد، بدون تشخیص هر گونه پاتوژن تا بیش از 2 هفته

ادامه یافته و پاسخ آن به درمان رضایت بخش نیست. رایج ترین علت آن اسهال حاد عفونی است که به میزان

کافی مداوا نشده است.

اسهال مزمن غیراختصاصی

همچنین تحت عنوان اسهال ناشی از کولون تحریک پذیر دوران خردسالی و نوپایی نامیده می شود، یکی از رایج

ترین علت اسهال مزمن در کودکان 6 تا 54 ماهه است. این کودکان غالبا "مدفوع شل حاوی ذرات غذایی هضم

نشده"، به مدت بیش از 2 هفته دفع می کنند. به افزایش دفعات دفع مدفوع و افزایش در محتوای آب و مدفوع

با یک دوره بیش از 14روز، اسهال مزمن اطلاق می شود. این وضع غالبا حاصل از شرایط مزمنی نظیر سندرم

های سوء جذب، بیماری التهابی روده (IBD ،(نقص سیستم ایمنی، حساسیت های غذایی، عدم تحمل لاکتوز،

و یا اسهال غیراختصاصی مزمن یا در نتیجه کنترل ناکافی اسهال حاد و عوامل ناشناخته می باشد. تحقیقات

گویای وجود ارتباط میان عادات غذایی ضعیف و حساسیت های غذایی و اسهال مزمن می باشد. مصرف بیش از

حد نوشیدنی و شیرین کننده های مصنوعی نظیر سوربیتول ممکن عاملی برای ایجاد اسهال باشد.

سبب شناسی

اکثر عوامل بیماریزا در اسهال غالباً از طریق دهانی - مدفوعی، آب و غذای آلوده و یا فرد به فرد به ویژه در

تماس های نزدیک مانند مهد کودک ها منتقل می شود. فقدان آب آشامیدنی سالم، ازدحام جمعیت، بهداشت

ضعیف، کمبود مواد غذایی و تسهیلات نامناسب از عوامل خطرزای اصلی بخصوص در مورد عوامل بیماری زای

باکتریایی و انگلی می باشد. همچنین افزایش تناوب و شدت بیماری اسهالی در مورد شیرخوران به دلیل وضعیت

سنی خاصی است که آنها را مستعد پذیرش عوامل پاتوژن می کند. به دلیل عدم تماس با عوامل بیماریزای 

متعدد، سیستم ایمنی شیرخوران از آنتی بادی های اکتسابی به اندازه کافی برخوردار نیست. شایع ترین عوامل

گاستروآنتریت حاد در سطح جهان عوامل ویروسی، باکتریایی و انگلی هستند. در کشورهای توسعه یافته،

%70%-80 از موارد اسهال عفونی حاصل از عوامل ویروسی به طور اولیه "روتا ویروس" می باشد. روتاویروس

مهم ترین علت وقوع گاستروآنتریت های جدی در کودکان بوده است. سالمونلا، شیگلا و کامپیلوباکتر، شایع

ترین پاتوژن های باکتریایی است. ژیاردیا و کریپتوسپوریدیوم، انگل هستند، کریپتوسپوریدیوم اغلب با وقوع همه

گیری در کودکان کوچک حاضر در مراکز نگهداری روزانه مرتبط است. شدت و موارد اسهال در شیرخواران

بیشتر است زیرا سیستم ایمنی آنها به دلیل عدم مواجهه با عوامل بیماریزا، فاقد آنتی بادیهای حمایت کننده می

باشد.

تدابیردرمانی:

درمان گاستروآنتریت در کودکان بر پیشگیری از دهیدراتاسیون تمرکز دارد. کودکان فاقد دهیدراتاسیون یا مبتلا

به دهیدراتاسیون حداقلی را باید به نوشیدن مایعات کافی علاوه بر ادامه رژیم معمولی، تشویق کرد. بسیاری از

مطالعات نشان داده اند که ادامه دادن رژیم غذایی معمولی کودک، مدت اسهال را کاهش میدهد. از درمان

رهیدراتاسیون خوراکی با استفاده از محلولهای رهیدراتاسیون می توان برای درمان اسهال در کودکان مبتلا به

دهیدراتاسیون خفیف تا متوسط استفاده کرد. اندانسترون می تواند استفراغ را کاهش دهد و از نیاز به دریافت

مایعات وریدی جلوگیری کند، از پروبیوتیک ها می توان برای کوتاه کردن دوره اسهال استفاده کرد. شستن

دستها به صورت مناسب میزان بروز گاستروآنتریت حاد را کاهش می دهد ولی بر میزان بروز عفونت روتاویروسی

تاثیری ندارد.

دستورالعمل استفاده از ORS طی 24 ساعت

 -برای شیرخواران کمتر از 6 ماه 5/0لیتر

 -برای کودک 6 ماه تا 2ساله 5/0 تا 1 لیتر

 -برای کودک 2 تا 5 ساله 1 تا 5/1 لیتر

 -برای کودک بالای 5 سال به مقداری که بتواند بنوشد.

محتوای بسته ORS باید در یک لیتر آب حل شود و این محلول برای 24ساعت در یخچال قابل نگهداری

است.

نکته: اگر کودک استفراغ می کند 10 دقیقه صبر کرده و سپس محلول را با مقادیر کم و به آهستگی به کودک

می خورانیم و درمان تا توقف کامل اسهال ادامه می یابد. 

تشخیص

گاستروآنتریت حاد در کودکان اغلب به صورت شروع اسهال درغیاب بیمار یهای مزمن، با یا بدون درد شکم، تب،

تهوع یا استفراغ تعریف می شود. این بیماری در ایالات متحده یک علت اصلی موربیدیته و بستری شدن در

کودکان زیر 5 سال است و سالانه باعث تقریبا 300 مورد مرگ، بیش از 5/1 میلیون مورد ویزیت سرپایی و

200هزار مورد بستری می شود. هزینه پزشکی مستقیم این بستری شدنها 250 میلیون دلار و هزینه های غیر

مستقیم آنها یک میلیارد دلار است. عفونت روتاویروسی علت یک سوم از کل بستریهای مرتبط با اسهال در

کودکان زیر 5 سال محسوب می شود. گاستروآنتریت در کودکان همچنین یک علت اصلی موربیدیته و مرگ و

میر در سراسر جهان است و سالانه 2/5 میلیون مرگ را در کودکان زیر5 سال موجب می شود. با این حال، با

گسترش استفاده از درمان رهیدراتاسیون خوراکی، این مرگ ومیر در سراسر جهان طی 30 سال گذشته نصف

شده است.

اتیولوژی:

گاستروآنتریت حاد در ایالات متحده معمولا بر اثر عوامل عفونی ایجاد می شود. عفون تهای ویروسی -عمدتا ناشی

از روتاویروس -علت 90-75 از موارد عفونی اسهال در جوامع صنعتی هستند. پاتوژنهای باکتریایی 20-10 %از

موارد بیماری را ایجاد می کنند. انگلهایی از قبیل ژیاردیا اینتستینالیس کمتر از 5 %موارد بیماری را ایجاد می

کنند. میزان بروز پاتوژ نهای مختلف ممکن است بر حسب فصل یا مناطق مختلف آب وهوایی، تغییر کند. مثلا

عفونت روتاویروسی عمدتا در فصل زمستان دیده می شود. خطر گاستروآنتریت حاد در کودکان در مهد کودکها و

مناطق فقیر دارای امکانات بهداشتی نامناسب افزایش می یابد. تشخیصهای افتراقی گاستروآنتریت حاد در

کودکان طیف وسیعی از بیمار یهای گوارشی( مثلا بیماری التهابی روده)، درهم فرورفتگی روده

(intussusceptions ،(آنتروکولیت دارای غشای کاذب، آپاندیسیت، آلرژی غذایی و کمبود لاکتاز و بیماریهای

خارج رود ه ای( مثلا سپسیس باکتریایی، اوتیت مدیا، پنومونی، مننژیت و عفونت ادراری )را دربر می گیرد. به

علاوه، خود استفراغ می تواند یک علامت اولیه نارسایی احتقانی قلب، تروما، اختلالات متابولیک، بلع مواد سمی

یا افزایش فشار داخل جمجمه باشد. اسهال معمولا به صورت دفع حداقل 3 نوبت مدفوع شل یا آبکی در24

ساعت تعریف می شود. حجم مایع ازدست رفته از طریق دفع روده ای در هر روز میتواند از5 میلی لیتر به ازای

هر کیلوگرم وزن بدن( میزان طبیعی )تا 200 میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم و حتی بیشتر، متغیر باشد. از

دست رفتن الکترولیتها و دهیدراتاسیون همراه با اسهال درمان نشده، موربیدیته های اصلی ناشی از

گاستروآنتریت حاد را ایجاد می کنند. اسهال غیر التهابی، آبکی و بدون خون و موکوس است و معمولا تب ندارد .

این اسهال اغلب روده کوچک را درگیر می کند و باعث تخریب مخاط نمی شود. در مقابل، اسهال التهابی باعث

مدفوع خونی می شود که معمولا پر از گلبولهای سفید است. این بیماری روده بزرگ را درگیر می کند و می

تواند با تب، استفراغ و درد یا تندرنس شکم همراه باشد. اسهالی که حداقل 14 روز طول بکشد، معمولا ناشی از

عفونتهای انگلی است؛ در حالی که اسهال همراه با تغییرات عصبی معمولا بر اثر توکسین ها ایجاد می شود.

اسهال همراه با علایم بیماری سیستمیک از قبیل زردی، ضعف، آرتریت یا تب می تواند منشا باکتریایی یا

ویروسی داشته باشد.

مواردی که در بیماری گاستروآنتریت باید مد نظر پرستار باشد:

کمبود حجم مایع در ارتباط با دفع زیاد از طریق مدفوع یا استفراغ: محلول خوراکی ORS از طریق دهان جهت

مایع رسانی و جایگزینی حجمی که از طریق مدفوع دفع می شود انجام می شود. محلول خوراکی خنک مقادیر

کم و مکرر2-1 قاشق چایخوری هر10-5 دقیقه داده شود.( حتی اگر استفراغ می کند، استفراغ دلیل عدم دادن

مایع نیست مگر اینکه شدید باشد)، مایعات وریدی بر حسب دستور داده شود، از داروهای ضد میکروبی بر

حسب دستور استفاده شود. ORSرا متناوب با مایعات دارای سدیم کم مثل آب – شیر مادر یافرمولا بدهید- در

اسهال طولانی فرمولای فاقد لاکتوز زمانی که شیر خوار فرمولا را تحمل نمی کند داده می شود. پس از مایع

رسانی به کودک پیشنهاد غذای معمولی کنید.

شروع به موقع غذا از تعداد دفعات دفع و کاهش وزن کودک می کاهد، میزان جذب و دفع به دقت ثبت شود،

وزن مخصوص ادرار هر 8 ساعت چک شود، تورگور پوستی و مخاط های پوششی و وضعیت ذهنی کودک هر 4

ساعت بررسی شود، از مصرف مایعات صاف شده مثل آب میوه – نوشابه حاوی بی کربناتو ژلاتین جلوگیری

شود، زیرا دارای کربوهیدرات بیشتر و الکترولیت کمتر و اسمولالیته بیشتر هستند.

عدم تعادل تغذیه به کمتر از نیاز بدن مربوط به دفع اسهال: پس از مایع رسانی از مادر خواسته شود تا کودک خود

را تغذیه از شیر نماید، از مصرف رژیم برت (BRAT)(موز – برنج – عصاره سیب) – سوخاری یا چای خودداری

کنید . به دلیل اینکه از نظر انرژی و پروتئین حداقل و کربوهیدارت غنی و الکترولیت کم دارند. 

خطر عفونت در رابطه با انتقال میکروارگانیسمهای مهاجم بر سیستم گوارشی و پیشگیری از انتقال به دیگران: روش

شستشوی دست صحیح را به خانواده آموزش بدهیم-ایزوله روده ای رعایت شود-جهت کاهش خطر درماتیت

دیاپر و انتقال بیماری از دیاپرهای یکبار مصرف جاذب استفاده شود-از تماس دست های شیرخواران و کودکان

کوچک به نواحی آلوده پیشگیری شود.

اختلال سلامت پوست مربوط به دفع مکرر و مدفوع شل : مکررا دیاپر تعویض شود -هر بار دیاپر کودک بدون صابون

یا ماده قلیایی شسته شود بدون صابون یا ماده قلیایی-از پماد مناسب در ناحیه دیاپر استفاده شود-پوست قرمز

ناحیه دیاپر در معرض هوا قرار داده شود.

 ORTدرمانی: در شیرخواران فاقد علائم دهیدراتاسیون ORTدرمانی لازم نیست - در اسهال حاد معمولاً

 Hb Hct-.cr-Bunافزایش می یابد و بعد از جایگزینی مایعات به حد طبیعی برمی گردد- گلوکز در ORS

عامل جذب سدیم می شود - در 24 ساعت اول دادن آب میوه به جای آب و چای عامل تشدید اسهال می شود.

در صورت مشخص نبودن حجم مدفوع به ازاء هربار اسهال از 1/2-1 فنجان با ORS یا 10 میلی لیتر بر کیلوگرم

استفاده کرد(با سرنگ)- استفراغ منعی برای استفاده از ORS ندارد مگر اینکه شدید باشد -از دادن سوپ مرغ و

آبگوشت به کودک پرهیز کنید زیرا حاوی مقادیر زیادی سدیم بوده وکروهیدرات ناچیزی دارد-هرچه زودتر شروع

کردن غذا و شیر مادر عامل زودتر خوب شدن کودک است. در صورت تب در شیرخواران بدحال و مبتلایان به

دیسانتری(وجود خون در سلول های پلی مورفونوکلئر) استفاده از آنتی بیوتیک ها قبل از آماده شدن کشت

ضروری می باشد. در صورت استفاده نامناسب از آنتی بیوتیک ها احتمال انتروکولیت کاذب مخاطی وجود دارد.

علائم دهیدراتاسیون: کاهش تورگور پوست– عطش به آب-کاهش هوشیاری– فرورفتگی چشمها-کاهش برون ده

ادراری – کاهش وزن – خشکی مخاط پوششی –– فرورفتگی فونتانل در شیرخواران – رنگ پریدگی و سردی و

خشگی پوست- در دهیدراتاسیون شدید افزایش نبض و تنفس – کاهش فشار خون و طولانی شدن مویرگها

(بیش از 2 ثانیه ) از علائم شوک است.

اسهال مزمن غیر اختصاصی ناشی از سندرم روده تحریک پذیر :اسهال مزمن غیر اختصاصی ناشی از

سندرم روده تحریک پذیر است در کودکان 6 تا 54 ماهه شایع است. مدفوع، شل همراه با تکه های هضم نشده

غذامی باشد. در کودکانی که رژیم کم چرب همراه با محدودیت شیر و لبنیات و مقدار زیاد میوه و آب میوه دارند

شیوع بیشتری دارد رژیم کم چرب عامل افزایش سرعت تخلیه معده وروده ها وعامل سوء جذب مایعات و مواد

غذایی می باشد رژیم غذایی که کودک مبتلا باید رعایت کند شامل :مصرف موادغذایی فیبردار افزایش چربی

رژیم غذایی محدودیت مصرف مایعات خودداری از غذاهای حاوی سوربیتول (لواشک -آب آلو - گلابی – آب

گلابی -هلو– آب سیب – آدامس بدون قند -آب نبات) خودداری ازمصرف غذاهای حاوی فروکتوز( مایعات صاف

شده ، آب میوه ها ، عسل – انجیر – خرمای خشک – آب آلو)

کمبود حجم مایع در رابطه با ازدست دادن زیاد محتویات سیستم گوارشی : نوع استفراغ رنگ – حجم - محتویات -

جهنده بودن آن بررسی و ثبت شود. تعداد دفعات استفراغ - وزن – حجم ادرار – تورگورپوستی بررسی مخاط

پوششی انجام شود. پیشگیری از آسپیراسیون با برقراری پوزیشن مناسب انجام شود- بررسی علائم

دهیدراتاسیون انجام شود. برنامه غذایی مناسب و در حد تحمل کودک بر اساس علت استقراغ برقرار گردد

عدم تعادل تغذیه در رابطه با عدم حفظ محتویات معده:

مایعات با محلول های حاوی الکترولیت داده شود -محلول را با مقادیر کم و مکرر از راه دهان داده تا از نفخ شکم

جلوگیری شود. در صورت عدم تحمل مایعات PO مایعات وریدی شروع شود حجم مایعات به تدریج اضافه شده

و سپس مواد غذایی اضافه شود. از دادن مواد غذایی خاص( مثلا دارای چربی – اسیدی) امتناع کرده، همچنین

محرکاتی مثل استرس، اضطراب یا مواد غذایی حاوی بوی نامطبوع را به حداقل برساند. دادن داروهای ضد

استفراغ، کاهش محرکات و مواد غذایی محرک معده می تواند در کاهش تهوع و استفراغ مؤثر باشد و اگر مشاهده

مداوم کودک امکان پذیر نیست پوزیشن به پهلوی راست و سر بالاتر قرار می گیرد و از تشک و بالش نرم استفاده

شود.

کمبود حجم مایع در رابطه با ریفلاکس محتویات معده: مصرف غذاهای طعم تند – کافئین – قهوه – شکلات –

سیگار – عامل افزایش ریفلاکس است. کودکان مبتلا به ریفلاکس خفیفدر 18-12 ماهگی بهبود می یابند -شیر

مادر با حجم کمتر داده شود. اجتناب از بازیهای فعال پس از غذا خوردن - خودداری از غذا خوردن کودک کمی

قبل از خواب کودکان بزرگتر وضعیت قائم یا ایستاده بهتر است. در کودکان نوپا ابتدا غذای جامد وسپس مایع

داده شود والدین علائم کم آبی -فرورفتگی فونتانل ها -کاهش مقدار دیاپر های خیس شده – عدم اشک در حین

گریه کردن -پوست خشک را سریعتر گزارش کنند.

کمبود آگاهی در رابطه با عدم آشنایی با فرآیند بیماری و مراقبت در منزل :در مورد مصرف داروها به

والدین آموزش داده شود و خودسر تغییر ندهند . والدین کمک کنند که زمان صرف غذا را برنامه ریزی مناسب

کنید و تغذیه مناسب و شیوه درست تغذیه را آموزش دهید .پوزیشن مناسب کودک و مراقبت ها را آموزش دهید

. خطر آسپیراسیون در رابطه با ریفلاکس معده،مری : برگشت ساده و بدون انرژی محتویات معده به دهان

را رگورژیتاسیون می گویند.Regargitation: خروج محتویات برگشتی معده را از دهان استفرغ می گویند-

برای بررسی ریفلاکس پس از بلع آزمایش بلع باریم انجام می شود کنترلPH مری پراپ از طریق بینی به انتهای

فرستاده که در سر دیگر پراپ به کنترل کنندهPH وصل است و میزان برای بررسی ریفلاکس پس از بلع آزمایش

بلع باریم انجام می شود کنترل مری را مشخص می کنددرطی 24 وصل است ومیزان PH مری را مشخص می

کند در طی 24 ساعت بررسی می کند PH دیستال مری زا و اثر خواب ، تغذیه، ووضعیت قرار گیری بدن بر

تغییرPH مری را بررسی می کند .ریفلاکس معده به مری عامل ازوفاژیت می شود واگر شدت آن بیشتر باشد

عامل مشکلات تنفسی می شود.

درد حاد در رابطه با التهاب مری: درمان حمایتی استفاده از فرمولای غلیظ واصلاح پوزیشن وحجم کمتر هر وعده

غذایی وتعداد دفعات بالاتر تغذیه، آروغ زدن بعد از تغذیه واضافه کردن برنج به فرمولا که غلظت آن را بالا برده

تامین کالری را بیشتر کرده واز کاهش وزن ناشی از ریفلاکس می کاهد. وضعیت دمر نسبت به طاق باز بهتر است

وریفلاکس در دمر کمتر است. در وضعیت دمر افزایش سرعت تخلیه معده،کاهش آسپیراسیون، کاهش صرف

انرژی وکاهش گریه داریم عوارض تنفسی کمتر است اما ممکن است عارضه SIDS سندرم مرگ ناگهانی

شیرخوار رخ دهد وباید علائم تحت نظر باشد.

مراقبت :

کنترل اسهال حاد در اکثر موارد می تواند در منزل انجام شود. از آنجا که بیشتر عفونت هایی که منجر به اسهال

حاد می شوند از طریق دهانی - مدفوعی گسترش می یابد، رعایت بهداشت فردی به خصوص شستشوی مداوم

دستها، استفاده از آب تمیز، تهیه و نگهداری غذاها به روش بهداشتی بسیار مهم است.

والدین باید توجه زیادی به مراقبت از ناحیه تناسلی کودک بیمار داشته باشند. تعویض سریع پوشک، استفاده از

پوشک های با قدرت جذب بالا، تمیز نگه داشتن این ناحیه و استفاده از پماد اکسید دوزنگ برای محافظت

پوست توصیه می شود.

کنترل درجه حرارت از ناحیه مقعد ممنوع است، کنترل مایعات دریافتی و دفعی از طریق دفعات تعویض کهنه

های خیس شده امکان پذیر است. استفراغ مانع از مایع درمانی از طریق دهان نخواهد شد مگر اینکه شدت آن

زیاد باشد. درصورت بستری شدن کودک در بیمارستان، بررسی مقدار و تعداد موارد دفع، مراقبت از پوست و

عدم مصرف مواد دارای قند بالا مثل آب سیب و نوشابه توصیه می شود. پس از مایع درمانی توصیه می شودکه

مادر شیر خود را به کودک بدهد زیرا شیر مادر شدت و مدت بیماری را کاهش می دهد. همچنین رژیم غذایی

شامل استفاده از موز ، برنج ، سیب، نان و چای توصیه می شود. 

مننژیت

مننژیت (Meningitis (التهاب پردههایی است که مغز و طناب نخاعی را میپوشانند .این بیماری معمولا در

اثر عفونت ویروسی یا باکتریایی و یا به ندرت توسط قارچ ها ایجاد میشود. دانستن اینکه مننژیت ناشی از

ویروس است یا باکتری اهمیت دارد زیرا شدت بیماری و نحوه درمان بسته به علت آن متفاوت است. مننژیت

ویروسی معمولا خفیفتر است اما مننژیت باکتریایی ممکن است بسیار شدید باشد و در صورت عدم درمان به

موقع و صحیح، به آسیب مغزی، از دست دادن شنوایی یا اختلالات یادگیری بینجامد. اگر مننژیت بر اثر باکتری

ایجاد شود مننژیت عفونی و اگر بواسطه ویروس یا سایر عوامل باشد مننژیت غیر عفونی نامیده می شود .در

مننژیت باکتریایی نیز مهم است بدانیم کدام نوع باکتری موجب آن شده زیرا آنتیبیوتیکها میتوانند جلوی

انتشار بعضی انواع و آلوده شدن افراد دیگر را بگیرند.

مننژیت در سن 2 ماهگی تا 2 سالگی شایعتر است و بیشترین میزان بروز منژیت باکتریایی در بین کودکان

کوچک تر از یک سال است. بیشتر نوزادان به دلیل اینکه حامل پادتن های مادری هستند تا 3 ماهگی به

مننژیت مبتلا نمی شوند. نشانه های بیماری در نوزادان باکودکان متفاوت است نوزاد مبتلا به مننژیت بی قرار

بوده وگریه های طولانی دارد ضمن آنکه اشتهایش را از دست میدهد وگرفتار تب شدید می شود. چنین حالتی

ممکن است با حمله ناگهانی وخواب آلودگی شدید همراه باشد.

مننژیت در نوزادان چه با عامل ویروس و یا باکتری خطرناک است. اما در بچه های بزرگتر مننژیت ویروسی

خفیف تر است و معمولا طی 10 روز خود به خود بهبود پید می کند. مننژیت باکتریایی معمولا شدیدتر است و

می تواند مساله جدی به حساب آید. .

اکثر ویروسهایی که در بچه ها سبب مننژیت می شوند ا زگروه انتروویروسها هستند. بطور مثال ویروسی بنام

کوکساکی ویروس که می تواند عامل مننژیت باشد، انتروویروس است. از ویروسهای دیگر، هرپس سیمپلکس

)عامل بیماری تب خال و سرماخوردگی های شدید و حاد) را می توان نام برد.

از باکتریهای عامل مننژیت هم می توان استرپتوکوک پنومونیه و نیسریا مننژیتیدیس و هموفیلوس آنفلوانزا نام

برد .کودکان با نقص ایمنی، بیماری گلبول داسی شکل و آسیبهای جدی به سر، بیشتر از بقیه در معرض خطر

ابتلا به این بیماری هستند.

 

نشانها و علائم بالینی مننژیت چیست؟

علائم این بیماری کمی گمراه کننده است و ممکن است خیلی راحت متوجه علائم آن نشوید، زیرا علائم آن در

تمام افراد یکسان نیست و در همه به یک صورت ظاهر نمی شود .علائم مشخصه اتهاب مننژ شامل: سردرد،

تحریک پذیری، تهوع، سفتی گردن، سر درد، خواب آلودگی، ترس از نور و استفراغ. تب معمولا وجود دارد.

علائم کرنیگ و برودزینسکی، حاکی از تحریک مننژ، معمولا در کودکان بزرگتر از 12 ماه مثبت هستند. در

شیرخواران کوچکتر، علائم التهاب مننژ ممکن است خفیف و جزئی بوده و تنها با تحریک پذیری، بی قراری، افت

سطح هوشیاری و اختلال در تغذیه مشخص شوند.

احتمال بروز علائم عصبی کانونی، تشنج، درد مفاصل و عضلات، ضایعات پتشی یا پورپورا، سپسیس، شوک و

کوما نیز وجود دارد. افزایش فشار داخل جمجمه ای خود را به صورت شکایات سردرد، دوبینی و استفراغ نشان

می دهد. برجستگی فونتانل ها ممکن است در شیرخواران وجود داشته باشد. ممکن است برادیکاردی یا اختلال

در تنفس وجود داشته باشد.

انواع مننژیت

مننژیت باکتریایی:

نیاز به بستری کردن فوری دارد و بسیار خطرناک و کشنده می باشد. هنگامی که باکتری وارد خون شود، باعث

تخریب دیواره عروق خونی می شود و موجب خونریزی در پوست و اعضای داخلی می شود.

علائم شامل: تب، خستگی، تهوع، سردی دست ها و پاها، لرز سرد، درد شدید عضلات و مفاصل، درد سینه و یا

شکم، تنفس سریع، اسهال و در مراحل بعدی بثورات پوستی است. علائم مننژیت باکتریایی بعد از 3 تا 7 روز

ظاهر می شود. علائمی نظیر تشنج و کما در مننژیت باکتریایی بسیار خطرناک می باشد. مننژیت باکتریایی در

فصل زمستان شیوع بیشتری دارد.

در نوزادان تازه متولد شده ممکن است علائمی همچون: تب، سردرد و سفتی گردن وجود نداشته باشد و یا به

سختی متوجه این علائم شویم. نوزادان مننژیتی ممکن است دارای علائم: غیرفعال بودن، تحریک پذیر، استفراغ

و کاهش اشتها باشند.

مننژیت ویروسی: این نوع مننژیت خفیف تر است و غالبا بیشتر از مننژیت باکتریایی رخ می دهد. معمولا در

اواخر تابستان و اوایل پاییز ایجاد می شود. غالبا بچه های کمتر از پنج سال و بزرگسالان زیر 30 سال را دچار

می کند. علائم این نوع مننژیت در نوزادان و بزرگسالان با هم تفاوت دارد.

علائم در نوزادان شامل: تب، تحریک پذیری، بد غذایی و سخت بیدار شدن.

علائم در کودکان شامل: تب بالا، سردرد شدید، سفتی گردن، حساسیت به نور، خواب آلودگی و یا مشکل در

بیدار شدن، تهوع و استفراغ، و کاهش اشتها است. علائم این نوع مننژیت معمولا 7 تا 10 روز طول می کشد.

زمان شیوع مننژیت ویروسی، اواخر تابستان و اوایل پاییز می باشد.

مننژیت قارچی:

علائم این مننژیت بسیار شبیه به انواع دیگر مننژیت می باشد. به هر حال، این علائم به تدریج ظاهر می شوند.

علائم مشترک شامل سردرد، تب، تهوع و سفتی گردن می باشد. علائم اختصاصی این نوع مننژیت عبارتند از:

ترس از نور، تغییر در وضعیت ذهنی، گیجی، توهم و تغییرات شخصیتی.

تست تشخیص مننژیت:

علامت برودزینسکی مثبت sign s'brudzinski : در این تست با خم کردن گردن بیمار به سمت جلو، پاها به

سمت شکم خم می شوند.

 

 

 

علامت کرینگ مثبتsign kering : حرکت زانوی بیمار خوابیده به پشت در زاویه 90 درجه همراه با سفتی و

درد شدید می باشد.

 

تشخیص مننژیت:

از آنجا که علائم مننژیت ویروسی و باکتریایی خیلی شبیه به هم هستند، اگر مننژیت باکتریایی مورد شک باشد،

باید LP انجام شود مگر اینکه شواهد ناپایداری قلبی عروقی یا وجود نشانه های افزایش فشار داخل جمجمه ای

(به دلیل خطر فتق مغزی) وجود داشته باشد. 

برای کشیدن مایع نخاعی، کودک را به حالت جنینی خوابانده، زانوها را خم و به داخل شکم می کشند و اقدام

به کشیدن مایع نخاعی از ناحیه کمر می کنند. کودک بیمار و تحریک پذیر، معمولا دوست دارد دراین وضعیت

بخوابد یا دراز بکشد. پزشک جهت کاهش درد و سوزش ناشی از ورود سوزن مخصوص، ممکن است یک بی

حسی موضعی بدهد و سپس یک سوزن کوچک توخالی در فضای بین مهره ای وارد کرده و اقدام به کشیدن

مایع نخاعی (به مقدار خیلی کم) کرده و آن را برای آزمایش به آزمایشگاه بفرستد. بررسی معمول CSF شامل

شمارش WBC ،شمارش افتراقی آنها، سطوح پروتئین و گلوکز و رنگ آمیزی گرم هستند. CSF را باید از نظر

باکتری ها و در صورت امکان از نظر وجود قارچ ها، ویروس ها و مایکوباکتری ها کشت داد.

آنالیز اولیه که در یک تا دو ساعت اول صورت می گیرد اطلاعات اولیه در مورد بیماری ارائه می دهد. آنالیز

بعدی اطلاعات دقیق و قطعی در مورد اینکه آیا کودک مننژیت دارد یا خیر نشان می دهد و اینکه اگر مننژیت

دارد آیا ویروسی است یا باکتریایی و چه نوع باکتری مسبب آن بوده است. گزارش کامل معمولا در عرض 72

ساعت آماده شده و گزارش اولیه طی 48 -24 ساعت آماده می شود. اگر کودک خیلی بیمار باشد پزشک معالج

منتظر نتایج آزمایشها نخواهد ماند؛ و درمان اولیه را شروع می کند تا اینکه نتایج آزمایش ها آماده شود.

آزمایش خون و ادرار نیز برای تشخیص کمک کننده است. لکوسیتوز شایع است و کشت های خون در 90 %

موارد مثبت هستند .

تشخیص های افتراقی:

بسیاری از اختلالات ممکن است دارای نشانه های تحریک مننژ و افزایش فشار داخل جمجمه ای باشند. این

اختلالات شامل بسیاری از عفونتهای مسبب مننژیت و انسفالیت، خونریزی، بیماریهای روماتیسمی و بدخیمی ها

هستند. تشنج هم گاهی اوقات با مننژیت، انسفالیت و آبسه داخل مغزی همراهی دارد و می تواند عارضه ای از

ادم مغزی، انفارکتوس مغزی، خونریزی یا واسکولیت باشد.

عوارض:

مننژیت باکتریایی باعث بروز مشکلات ثانویه در مغز وسیستم عصبی می شود. اگر تشخیص ودرمان بیماری در

نخستین مراحل آن صورت گیرد حدود 90 درصد از کودکان بهبود مییابند و تعداد اندکی دچار ضایعات دائمی

در سیستم عصبی مانند از دست دادن شنوایی می شوند.

راههای انتقال مننژیت:

مننژیت باکتریایی از طریق افراد بیمار یا حامل باکتری(در حلق وبینی) منتشر می شود. عامل بیماری از طریق

سرفه وعطسه توسط شخص در هوا منتشر شده و تا ساعت ها معلق می مانند، تنفس این هوای آلوده موجب

انتقال بیماری می شود. باکتری ابتدا در حلق وبینی تکثیر میگردد وسپس وارد خون می شود وآن گاه وارد مغز

و نخاع شده و این نواحی را عفونی میسازد. گاهی اوقات عفونت سینوس ها، گوش میانی و عفونت های ناشی از

آسیب سر موجب ایجاد مننژیت میشوند. مننژیت ویروسی نیز بوسیله افراد بیمار یا حامل ویروس منتقل میشود

ولی واگیردار بودن آن کمتر از باکتریایی است. 

درمان:

درمان بر اساس عامل بوجود آورنده، متفاوت خواهد بود .اگر مننژیت ویروسی باشد، اغلب آنتی بیوتیک لازم

نیست، اگر چه پزشک معمولا داروهایی برای تسکین تجویز می کند .می توان اسباب راحتی و تسکین کودک را

فراهم نمود، مانند اقداماتی که در مورد بیمار آنفلوانزایی انجام می شود شامل: استراحت کافی، مصرف مایعات

فراوان، استفاده از دارو برای کاهش درد و تب.

درمان مننژیت باکتریایی با هدف استریل کردن مایع CSF به کمک آنتی بیوتیک ها انجام می شود. که باید

دوزش در جریان خون مغزی و سیستمیک به مقدار کافی و مداوم حفظ شود. به دلیل افزایش مقاومت بسیاری

از انواع استرپتوکوک پنومونیه در برابر پنی سیلین ها یا سفالوسپورین ها، باید تا زمان حاضر شدن نتیجه و

حساسیت، سفوتاکسیم (یا سفتریاکسون) به علاوه ونکومایسین استفاده شود. طول مدت درمان برای

استرپتوکوک پنومونیه 14 -10 روز، برای نیسیریا مننژیتیدیس 7-5 روز و برای هموفیلوس آنفلوانزا 10 -7 روز

است. درمان با دگزامتازون به عنوان درمان کمکی درست قبل یا همزمان با دوز اوی آنتی بیوتیک ها، به طرز

چشمگیری احتمال کاهش شنوایی و اختلالات نورولوژیک ناشی از مننژیت را کم می کند. درمان های حمایتی،

شامل درمان کم آبی با با جایگزینی مناسب مایعات می باشد.

پیش آگهی و پیشگیری:

حتی در صورت درمان آنتی بیوتیکی مناسب، میزان مرگ و میر مننژیت باکتریایی در کودکان بسیار بالا و قابل

توجه است. از بین نجات یافتگان(به خصوص پس از عفونت پنوموکوکی) 35%بیماران، دچار عوارضی از قبیل

کری، تشنج، ناتوانی در یادگیری، کوری، پارزی، آتاکسی و هیدروسفالی می شوند. تمامی بیماران دچار مننژیت

باید هم قبل از ترخیص از بیمارستان و هم در زمان پیگیری، تحت ارزیابی شنوایی قرار بگیرند. عود یا بروز

مجدد بیماری ممکن است نشانگر اختلال ایمونولوژیک یا آناتومیک زمینه ای باشد که بیمار را نسبت به ابتلا به

مننژیت مستعد می کند.

پیشگیری نه بطور صد در صد، اما تا حدی می تواند از ابتلا پیشگیری نماید. مهمترین اقدام برای پیشگیری،

واکسیناسیون می باشد. ایمن سازی روتین علیه هموفیلوس آنفلوانزا و استرپتوکوک پنومونیه برای کودکان در

سن 2 ماهگی شروع می شود. واکسن علیه نیسریا مننژیتیدیس برای نوجوانان و دانشجویان کالج، سربازان و

مسافران مناطق اندمیک تجویز می گردد. کموپروفیلاکسی موارد دارای تماس نزدیک با عفونت نیسیریا

مننژیتیدیس و فرد بیمار لازم است و برای آن ریفامپین، سیپروفلوکساسین یا سفتریاکسون توصیه شده است.  

 

۱ آذر ۱۳۹۶ ۲۲:۱۸
تعداد بازدید : ۱,۰۷۶
کد خبر : ۴۷

نظرات بینندگان


تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید